Değerli canlar, dostlar… Bugün size felsefe bilgisinin özelliklerinden bahsedeceğim ama bu özellikler içerisinde yer alan refleksif düşüncenin ne olduğu konusu üzerinde duracağım. Bilindiği gibi felsefe bilgisi, evrensel konuları ele alıp değerlendirdiği için, felsefenin ele aldığı konular evrenseldir. Ancak felsefe bilgisinin bu evrensel konuları ele alması bakımından her filozofun kendine özgü görüşleri vardır. Yani aynı konuyu her filozof kendi bakış açısıyla yorumlayabilir. Filozoflar aynı konuda aynı düşünceyi savunmak durumunda-zorunda değillerdir. Zaten felsefenin yapısı da buna uygun değildir. Daha önceki yazılarımızda da söylemiştik, felsefe bilim değildir, felsefe bilgi dalıdır. Bilim insanları birbirine yakın görüşler söylerler çoğunlukla ta ki aynı konuda yeni bilgiye ulaşıncaya kadar… Hatta bilim insanları bile, zaman içerisinde oluşan-gelişen yeni bulgulara göre, daha ayrıntılı bilgiye ulaşınca, o yeni bilgiler doğrultusunda görüşlerini güncellerler. Çünkü bilimde ölçme ve ispat zorunludur. Buna rağmen bilim bile mutlak ve tek doğru, son doğru budur demez. Bilinmelidir ki bilim de yeni değişmelere ve gelişmelere, yeni verilere ve güncel teknoloji ile daha nano teknolojik ölçmelere açıktır. Zaten böyle olmazsa, bilim bile hep yerinde sayar, yeni araştırmaların önü kapanır ve bilimsel gelişmeler her geçen gün daha da ilerlemesi gerekirken tam tersine bilimsel araştırma alanları gereksiz hale gelir, donar-durur ve dolayısıyla daha önce öğrendiğimiz bilgilerimiz geride kalır.     Yani bilim; var olan bilgilerle yetinmez, kendini yenileyerek, geliştirerek hem biriktirerek hem de yeni fikirlerle atılım yaparak bir önceki görüşlerini daha da ayrıntılı bilgilerle donatarak ilerleyen bir yapıya sahiptir. Çünkü bilimde progresivite yani ilerlemecilik vardır. Dolayısıyla bilimin progresif olması demek, yeniliklere, değişimlere ve gelişmelere açık olması, gelenekselin ötesine geçmeyi savunan tutum sergilemesi demektir.   Felsefe bilgisinde ise ölçme ve ispat zorunlu değildir. Zaten zorunlu olsa felsefe olmaz, bilim olur. Felsefe teorik altyapı oluşturan, bilime tezler, teoriler sunarak bilimi yeni gelişmelere yönelten-sevk eden bir bilgi dalıdır. Ama yukarıda da dediğimiz gibi filozoflar aynı konu üzerine aynı görüşü savunmak zorunda değillerdir. Çünkü olaylara ve olgulara yaklaşımları açısından her filozofun yaklaşımı birbirinden farklı olabilir, yakın olabilir, bazen aynı da olabilir. İşte bu özgün ve özgür, bireysel düşünme biçiminden dolayı filozofların felsefeyi ele alış biçimi özneldir-subjektiftir.    Felsefi düşüncenin diğer özellikleri ise; merak etme, hayret etme, şüphe duyma, sorgulama, birikimli-yığılarak ilerleme, rasyonel olma yani akla ve mantığa dayanmasıdır. Yine felsefe bilgisi; sistemli ve düzenli olmalıdır, çelişki taşımamalıdır yani her filozofun söyledikleri kendi içerisinde tutarlı olması gerekir. Her filozof kendi kurduğu mantıksal silsile içerisinde rasyonel-mantıklı birbiriyle bağlantılı önermeler kurarken tutarlı olmalıdır. Yine eleştirel olma ve refleksif olma felsefe bilgisinin en önemli özelliklerindendir. Bu bağlamda felsefi anlamda refleksiyon, en genel anlamıyla bir yansıma veya zihnin kendi üzerine dönmesi-düşünmesi demektir. Kelime kökeni olarak Fransızcadan (réflexion) dilimize aktarılmış bir kavramdır. O halde refleksiyon, düşüncenin veya bilincin kendi kendisi üzerine düşünmesidir. Zihnin, kendi ürettiği kavramları ve yapıyı yine kendisine konu edinmesi sürecidir.  Dolayısıyla refleksiyon ileri sürdüğümüz görüşleri kontrol etme, gözden geçirme, eksik ya da hatalı gördüğümüz, gözümüzden kaçan unsurları düzeltme, mantıksal çelişkileri giderme, metnin-düşüncenin kendi içerisinde tutarlılığını netleştirme ve varsa yeni ek varsayımları ekleyerek teorilerimizi güçlendirme olanağı sağlama edimidir. Yani refleksiyon, var olan-mevcut olan bilgilerimiz üzerine yeniden düşünmek demektir, düşüncenin kendi verileri üzerine yeniden yoğunlaşması anlamına gelmektedir. Bu bağlamda refleksiyon, düşüncemize, bilincimize ayna tutmaktır. Düşünce ve bilinç dünyamızı bize yansıtan aynada yeniden görüp değerlendirme edimidir.          Not: Ulus’ta Algı Ötesi youtube programlarında felsefe sohbetlerimizi izlemeyi unutmayınız lütfen…