Einstein’e sormuşlar derler… Sormamış olsalar da biz cevabını her gün yaşıyoruz. Eskiden denirdi ki: Üst sınıf yaşar, orta sınıf şikâyet eder, alt sınıf şükreder. Bizim ülkede bu tablo hâlâ geçerli, sadece detayla güncellendi. Üst sınıf yaşamıyor, akıyor. Trafik yok, kuyruk yok, bekleme yok. Hayat onlara “randevusuz”. Zam mı gelmiş? Onlar duymadan geçiyor. Çünkü fiyat artışı, sadece etikette kalıyor; hayatlarına uğramıyor. Orta sınıf ülkenin bel kemiği denir ama bel kemiğinin beli tutulmuş durumda. Sürekli çalışıyor, sürekli hesap yapıyor, sürekli “bu ay da idare ederiz” diyor. Şikâyet ediyor ama yüksek sesle değil; çünkü sesi çıkarsa iş gidebilir. Alt sınıf mı? O artık şükür kelimesini ezbere biliyor. Elektrik kesilmediyse şükür, doğalgaz yakabildiyse şükür, çocuğa harçlık çıkabildiyse şükür. Hayatla pazarlık etmiyor, hayata “idare et” diyor. Gelelim inanç meselesine… Eskiden denirdi ya: Üst sınıf paraya, orta sınıf lidere, alt sınıf Tanrı’ya tapar. Bizde bu iş biraz daha karmaşık. Üst sınıf paraya tapmaz, para zaten onların etrafında döner. Onlar parayı konuşmaz, para onlar adına konuşur. Orta sınıf lidere bağlanır ama aslında bağlandığı şey umuttur. Bir gün düzelir diye, bir gün rahatlarız diye. Takip eder, savunur, tartışır… Ama ay sonu gelince bütün ideolojiler susar. Alt sınıf Tanrı’ya tutunur. Çünkü sistem tutmaz, adalet tutmaz, şans zaten hiç tutmaz. Dua en ucuz sigortadır bu ülkede. Herkes yukarı bakar, kimse yanındakine bakmaz. Üst sınıf “hak ettim” der, orta sınıf “ben de hak ediyorum” der, alt sınıf hak kelimesini kullanmaya çekinir. Bu ülkede bazıları hayatı yaşar, bazıları hayatı taşır, bazıları da hayatın altında kalır. Einstein söylemiş mi, söylememiş mi… Önemi yok. Biz zaten her sabah uyanıp bu teoriyi pratiğe döküyoruz.