Suriyelilerin Beşşar Esad rejimine karşı kazandığı zafer, herhangi bir devletin ya da uluslararası liderin onlara sunduğu bir hediye değildir. Bu zafer yalnızca uluslararası çıkar dengelerinin değişmesinin de sonucu değildir. Her şeyden önce Suriye’nin genç kadın ve erkeklerinin, kadınlarının ve erkeklerinin fedakârlıklarının; çocuklarının gözyaşlarının, milyonlarca yerinden edilmiş ve mülteci Suriyelinin acılarının ve özgürlükleri ile onurları uğruna tarifsiz bedeller ödeyen bir halkın direnişinin sonucudur. Dünyanın dört bir yanındaki dürüst ve vicdan sahibi insanların Suriye halkıyla dayanışması da bu süreçte önemli bir rol oynamıştır. Bütün bunlar, bazı devletlerin iş birliklerine, çıkar çatışmalarına ve çelişkili tutumlarına rağmen gerçekleşmiştir. Muhalefet saflarında mücadele ettiğimiz yıllarda bazı uluslararası yetkililer bize sürekli şu soruyu soruyordu: Beşşar Esad’ın alternatifi kim? Bu soruya şaşırıyorduk. Şehirleri bombalanan, insanları öldürülen ve evleri çocuklarının başına yıkılan bir halkı kurtarmaktan daha önemli nasıl olur da yeni yönetimin kim olacağı sorusu olabilirdi? Acımızın ve çaresizliğimizin en yoğun olduğu anlarda onlara şöyle diyordum: Kim olursa olsun, şeytan bile olsa, yeter ki öldürmeler sona ersin ve Suriye kurtulsun! Bugün rejimin devrilmesinin ardından geçmiş dönemden köklü biçimde farklı yeni bir süreç başlamıştır. Artık Suriyelilerin malzeme ve temel ihtiyaçlardaki eksiklikleri, kamu kaynaklarının nerede ve nasıl kullanıldığını, paraların nereye harcandığını sorgulaması; şeffaflık, hesap verebilirlik ve daha iyi kamu hizmetleri talep etmesi doğaldır. Dikkat çekici olan, bugün son derece doğal görünen bu taleplerin, eski rejim döneminde vatandaşlar tarafından özgürce dile getirilememesidir. Çünkü o dönemde korku, insanın sözünden önce geliyordu. Güvenlik aygıtları günlük hayatın en küçük ayrıntılarına kadar müdahale ediyor, itiraz etmek insanın özgürlüğüne, hatta hayatına mal olabiliyordu. Suriyelilerin bugün hesapların açıklanmasını, kamu kaynaklarının nereye harcandığının gösterilmesini ve görevini ihmal eden yöneticilerin hesap vermesini istemesi bir başarısızlık işareti değildir. Aksine bu durum, vatandaşın denetleme ve hesap sorma hakkını yeniden kazanmaya başladığının göstergesidir. Vatandaş, hükümetini kamu kaynakları, hizmetler ve haklar konusunda sorgulamaya başladığında artık devleti korktuğu bir efendi olarak değil, kendisine hizmet etmekle yükümlü görevlilerin çalıştığı bir kurum olarak görmeye başlamış demektir. Vatandaşın bu görevlileri denetleme ve hesap sorma hakkı vardır. İşte bu, kişilerin yönetiminden kurumların yönetimine; korku ve körü körüne itaate dayalı anlayıştan vatandaşlık, katılım ve sorumluluk kültürüne geçişin özüdür. Medya ve sosyal medya aracılığıyla yıkılmış şehirlerin, harabeye dönmüş evlerin görüntülerini izlediğimizde; yeniden imar, yolların onarılması ve kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi yönündeki vaatleri duyduğumuzda, ardından da verilen sözlerle gerçekler arasındaki çelişkileri ve eksiklikleri gördüğümüzde eleştiriden korkmamalıyız. Eleştiri, reformun ve gelişmenin aracı olmalı; şeffaflık yönetimin temeli hâline gelmeli ve bütün kurumlar hesap verebilir olmalıdır. Suriyelilerin istediği büyük değişim, yalnızca yönetim makamlarındaki yüzlerin değişmesi değildir. Asıl amaç; boyun eğme kültüründen vatandaşlığa, ayrışmadan birliğe, hapishaneler ve ölümden özgürlüğe ve yaşama, kayırmacılık ve dar çıkar gruplarından fırsat eşitliğine, tarihin çarpıtılmasından gerçeğe saygıya, kapalı kapılar ardındaki yönetim anlayışından şeffaflık ve hesap verebilirliğe geçmektir. Bugün tarihî bir dönüşümün iki farklı anlayışıyla karşı karşıyayız: * Kötülüğün yerine iyilik. * Ölümün yerine yaşam. * Yıkımın yerine imar. * Cehaletin yerine bilim ve eğitim. * Gizliliğin ve belirsizliğin yerine şeffaflık. * Otoriterlik ve şovenizmin yerine demokrasi. * Irkçılığın yerine kardeşlik. * Yoksulluk ve aşağılanmanın yerine refah ve insan onuru. * Mezhepçilik ve bölgeciliğin yerine ortak Suriye vatandaşlığı. Bu, Suriye’nin artık hiçbir sorunu kalmadığı veya önündeki yolun kolay olduğu anlamına gelmez. Onlarca yıllık baskı ve savaşın yol açtığı yıkım birkaç ayda ya da birkaç yılda giderilemez. Ancak önemli olan yeni bir yol açmak ve devletin bir hükümdarın, ailenin, partinin ya da mezhebin mülkü olmadığını; bütün vatandaşların ortak kurumu olduğunu kabul etmektir. İstediğimiz Suriye; vatandaşları arasında din, mezhep, etnik köken veya yaşadıkları bölge nedeniyle ayrım yapmayan, kişilere bağlılığı hukuka ve vatana bağlılığın önüne koymayan bir Suriye’dir. Suriyeliler birliklerini korur, bilime, çalışmaya, adalete ve şeffaflığa sahip çıkar, eski otoriter düzenin yeni isimler ve yüzler altında yeniden ortaya çıkmasına izin vermezlerse, yarının Suriye’sinin bugünden daha güzel ve daha iyi olacağına inanıyorum. Ondan sonraki gün de bir öncekinden daha iyi olacaktır. Biz yalnızca siyasi bir değişim yaşamıyoruz. Suriye’nin hayatında, bir asrı aşkın süredir devam eden çalkantıların, ayrışmaların, dış müdahalelerin ve otoriter yönetimin ardından tarihî yeni bir dönemin başlamasını istiyoruz. Artık Suriyelilerin korkudan güvene, sessizlikten katılıma, emir beklemekten kendi geleceklerini inşa etmeye geçme zamanı gelmiştir. Suriye, onu yönetmiş bir ailenin geçmişi ya da dış güçlerin çıkarlarının belirlediği bir bugün değildir. Suriye, bütün evlatlarının ortak vatanıdır ve geleceği de onların ellerinde olmalıdır. Bu, Suriye tarihinin sonu değil; yeni bir tarihî sayfanın başlangıcıdır.