Zeki Sarıhan; çoğunluğu tarih, eğitim-öğretim alanlarında olmak üzere elli civarında kitap yazmıştır.
Onlarca makalesi-inceleme ve yazıları bulunmaktadır.
Yaşamında dergicilik, öğretmenlik, ilerici toplumsal mücadele büyük yer tutmaktadır.
1944’te Fatsa’nın Beyceli Köyü’nde doğmuştur.
Kurtuluş Savaşına ilişkin kitapları, öyküleri, araştırma ve incelemeleri yapıtları arasında öne çıkmıştır.
Hakkında yayımlanan, “Dinmeyen Fırtına: Zeki Sarıhan’a Armağan Kitap”, hem yaşam mücadelesini, mesleki öyküsünü hem toplumsal mücadele ve yapıtlarını hem de dostlarının izlenimlerini konu almaktadır.
İleri Köy Peşinde (Fatsa 1965-1968) isimli yapıtı hem Fatsa yerel tarihine hem de o yıllarda ülkedeki toplumsal mücadele tarihine bir katkı olarak ele alınabilir.
Bu eserde Fatsa’nın o yılları edebiyata otobiyografi olarak yansımıştır.
Sayfa 89’da o yıllarda öğretmenlik yaptığı Yassıtaş Köyü çok güzel betimlenmiştir.
Sayfa 68’de, Ertan Sarıhan ve Zeki Sarıhan Gülten Akın dizelerinde yer almışlardır.
“Ordu’dan Fatsa’dan Kumru’dan
Söndürülmedi söndürülmeyecek olan
Çoban ateşleri gibi çifte çifte
Tan şimdi ölümsüz ağıtlarda
Zeki’yi bildiniz mi?”
(Kaynak; Gülten Akın, Ağıtlar ve Türküler, İstanbul 1976, Cem Yayınevi, s.36)
1967’deki Beyceli-Fatsa-Ordu yürüyüşü, Türkiye’de hak arama ve toplumsal anlamdaki ilk köy yürüyüşü olmuştur.
Bu kitapta bu yürüyüşün öyküsüne de yer verilmiştir.
Zeki Sarıhan Köy Çocuğu isimli anı kitabında, ikinci dünya savaşı yıllarında dünyaya gelen bir köy çocuğunun, 14 yaşına kadar olan dönemini, köyünü, ailesini, köylüsünü ve köy çocuklarının hayatını anlatmıştır.
Bir Ömür Böyle Geçti isimli belgesel anı kitabında; 27-28 Temmuz 1967’de Beyceli ’den Fatsa ve Ordu’ya gerçekleştirdikleri köy yürüyüşünü yazmıştır.
Yazar bu eserlerinde başta köyü Beyceli olmak üzere, Fatsa’yı, çevresini, yakın köylerini, insanların çeşitli özelliklerini, bürokrasiyi, sınıf mücadelesini anlatmıştır.
Bunları da “yazarın toplumuyla kaynaşarak, coğrafyasıyla bütünleşerek yazmak” ilkesine uygun biçimde kaleme almıştır.
Zeki Sarıhan emekçi sınıfların önder bir aydını olarak onlarca eser üretmiş ve onların yanı sıra, örneklerini yukarıda verdiğimiz çalışmalarıyla da ilçesi Fatsa’yı birçok yönden Türk Edebiyatına yansıtmıştır.
Kuşkusuz yazarın Fatsa ve çevresini edebiyata yansıttığı ürünler bunlarla sınırlı değildir.
Keloğlan ile Ağa, Çocuk ve Vatan (Beyceli Köyünde Son 100 Yıllık Değişim), Ali Hafızoğlu Kitabı isimli eserleriyle de aile ve köyü hakkında birçok anıyı, izlenimi, sosyal gerçekliği edebiyatımıza taşımış, edebiyat sosyolojisine de konu olabilecek özellikte çalışmalar ortaya koymuştur.
Tüm bu özelliklerini de dikkate alarak Zeki Sarıhan’ı son derece üretken, toplumsal kalkınmacı bir yazar olarak niteleyebiliriz.
Dileğimiz ve özlemimiz odur ki, başta; Türkiye’deki ilk köycülük hareketi sayılan 1967 Beyceli Köyü mücadelesi olmak üzere, Değerli Yazar Zeki Sarıhan’ın yaşamı-toplumsal sınıfsal mücadelesi görsel ve belgesel olarak kalıcılaştırılsın ve gelecek kuşaklara aktarılsın…
