Kesinlikle evet. Kitap okuma alışkanlığı, tıpkı düzenli spor yapmak veya bir çalgı aleti çalmak gibidir; ne kadar iyi edinilmiş olursa olsun, beslenmediğinde ve araya uzun zaman girdiğinde kaybedilebilir daha doğru bir tabirle körelebilir.
Bir zamanlar elinden kitap düşmeyen insanların bile bir noktada bu alışkanlıktan uzaklaşmasının en yaygın sebepleri şunlardır:
1. Dijital Ekranlar ve Azalan Dikkat Süresi
Günümüzün en büyük alışkanlık katili, sosyal medya (Instagram, TikTok vb.) ve dijital platformlardır. Bu platformlar beynimize çok hızlı ve zahmetsiz bir şekilde anlık dopamin (mutluluk hormonu) salgılatır. Kitap okumak ise sabır, odaklanma ve hayal gücü gerektiren "yavaş" bir eylemdir. Beyin kolay olanı seçmeye meyilli olduğundan, bir süre sonra kitap okurken sıkılmaya ve ekrana kaçmaya başlarsınız.
2. Hayat Rutinlerinin Değişmesi ve Stres
- İş temposunun yoğunlaşması,
- Sınav dönemleri,
- Evlilik, çocuk sahibi olma veya taşınma gibi büyük hayat değişiklikleri,
- Zihinsel yorgunluk ve kronik stres... Bu gibi durumlarda beyin, zaten yorgun olduğu için ekstra bir zihinsel çaba gerektiren okuma eylemini bir "yük" olarak görebilir ve arka plana atar.
3. "Okuma Bayatlaması" (Reading Slump)
Bazen üst üste çok ağır, sıkıcı veya beklentinizi karşılamayan kitaplar okumak zihinsel bir tıkanıklığa yol açar. "Biraz ara vereyim" dersiniz ve o ara fark etmeden aylarca sürebilir.
İyi Haber: Kas Hafızası Gibidir, Geri Kazanılabilir!
Alışkanlığı kaybetmiş olmak, onu tamamen yok ettiğiniz anlamına gelmez. Geçmişte bu tadı almış birinin okuma refleksini canlandırması, sıfırdan başlayan birine göre çok daha kolaydır. Beyniniz o odaklanma biçimini aslında bilir, sadece paslanmıştır.
Geri dönmek için küçük bir ipucu: Eski okuma günlerinizi düşünüp kendinize yüklenmeyin. "Eskiden günde 50 sayfa okurdum, şimdi 5 sayfa okuyamıyorum" demek yerine, kendinize karşı anlayışlı olun ve bugünden itibaren günde sadece 3 sayfa okuyarak pası atmaya başlayın.
Kitap okuma alışkanlığı kazanmak, hayat kalitesini artıran, zihni besleyen ve bakış açısını genişleten en güzel yatırımlardan biridir. Ancak günümüzün hızlı dijital dünyasında, odaklanıp bir kitaba başlamak bazen zor gelebilir.
Eğer sıfırdan bu alışkanlığı edinmek veya eski okuma temponuza geri dönmek istiyorsanız, süreci kolaylaştıracak bazı etkili stratejiler şunlardır:
1. Küçük Hedeflerle Başlayın (Mikro Hedefler)
Kendinize "Haftada bir kitap bitireceğim" gibi büyük hedefler koymak yerine, sürdürülebilir küçük adımlarla başlayın.
- Günde 5 ya da 10 sayfa okuyun. Bu sayı gözünüze az görünebilir ama ayda 150-300 sayfalık bir kitap eder.
- Zaman odaklı olun: "Uyumadan önce sadece 10 dakika okuyacağım" deyin. Süre bittiğinde devam etmek isterseniz ne ala, istemezseniz hedefi tamamlamış olursunuz.
2. Doğru Kitap Seçimi (Kendi İlginizi Bulun)
"Popüler" veya "klasik" diye sevmediğiniz bir kitabı okumak için kendinizi zorlamayın.
- İlgi alanlarınıza yönelin: Sinema, psikoloji, bilimkurgu, kişisel gelişim ya da biyografi... Sizi ne meraklandırıyorsa ondan başlayın.
- Sürükleyici ve ince kitapları seçin: Alışkanlık kazanma aşamasında kalın ve ağır ağdalı dilli kitaplar yerine, dili akıcı ve hacmi küçük kitaplar isteğinizi artırır.
- Bırakmaktan korkmayın: Bir kitap ilk 30-40 sayfada sizi sarmadıysa, zorlamayın. Başka bir kitaba geçin. Okumak bir görev değil, keyif olmalıdır.
3. Okuma Rutini Oluşturun (Tetikleyiciler Kullanın)
Alışkanlıklar, mevcut rutinlerin arkasına gizlendiğinde daha kalıcı olur.
- "Şunu yapınca, kitap okuyacağım" formülü:
- Sert kahvemi fincana koyunca 5 sayfa okuyacağım.
- Yatağa girince telefonumu uzağa koyup 10 dakika kitap okuyacağım.
- Toplu taşımaya binince kulaklığımı takıp kitabımı açacağım.
4. Çevrenizi Optimize Edin
Kitaba ulaşmayı kolaylaştırın, dikkatinizi dağıtan şeyleri zorlaştırın.
- Kitap hep görünür olsun: Başucunuzda, masanızda veya çantanızda mutlaka bir kitap bulundurun.
- Dijital detoks yapın: Okuma saatinde telefonu başka bir odaya bırakın veya "Rahatsız Etmeyin" moduna alın. Sosyal medyanın yarattığı anlık dopamin isteği, kitap okumanın sakin ritmini sabote edebilir.
5. Alternatifleri Deneyin
Eğer fiziksel kitap taşımak ya da odaklanmak zor geliyorsa teknolojiyi lehinize kullanın.
- Sesli Kitaplar (Audiobooks): Yürüyüş yaparken, yemek yaparken veya yolda giderken sesli kitap dinlemek harika bir alternatiftir.
- E-Kitap Okuyucular: Hafif olmaları ve binlerce kitabı barındırmaları sayesinde her an yanınızda taşımaya çok uygundur.
Unutmayın: Kitap okumak bir yarış değildir. Önemli olan kaç kitap bitirdiğiniz değil, okuduğunuz sayfaların dünyanıza ne kattığı ve size nasıl hissettirdiğidir.
Önümüzde ki haftalarda okulların tatile girecek olmasını fırsata çevirmenin tam zamanı. Alışkanlıklarımızı gözden geçirip hem kendimize hem ailemize zaman ayıracağımız gibi ailece evde, parkta, tatile gidecek olanlar için çok daha eğlenceli olacağından eminim. Bizler gibi hem çalışan hem de emekli her kesim içinde bu fırsatı değerlendirmek elimizde.
Evet, kitap fiyatları el yakıyor ama bahane üretmeden sahaflardan ikinci elden daha uygun, kütüphaneler yine öyle. Kitap okuma kulüplerinden kitap değişimi gibi birçok alternatifler düşünmek olasıdır.
Bu sayfamdan* daha önce bahsettiğim şair, yazar, oyuncu, muhabir ve gazeteci Baydar ÖZCAN’ın son eseri Gezgin Şairin Not Defteri’ni ve kendisini tanıtma imkânım olmuştu. Önümüzdeki hafta yayınevinin etkinliği kapsamında 07.06. 2026 tarihinde saat 13.00-16.00 arasında Lithops Botanik Kafe Botanik Parkı Çankaya adresinde okurlarıyla buluşacak. İsviçre’den gelen şairimizi yalnız bırakmayalım.
Önümüzdeki haftalarda çok keyifli bir sürprizimiz olacak…
*https://www.ulusgazetesi.com/yazar/ozcan-ozturk-sair-yazar/bak-postaci-geliyor-2160-kose-yazisi
