- Kim kimler için okuyor?
- Kime ne okuyup okumadığımızdan?
- Okuyunca ne olacak, zaten derslerde canımızı okuyorlar!
- Bugün okuldan gelince ne yaptın?
- Ödevin var mı?
- Elinden bırak şu telefonu!
Günlük yaşamda çok sık yaşadığımız sorular, sorunlar. Kim haklı, kim haksız. Evet, bizde çocuktuk diye söze başlayan biz ebeveynler kendimize pay çıkarmadan önce biz şu an okuyor muyuz?
Ön yargılı olmak istemem ama iğneyi kendimize batırsak… Çocukların ve gençlerin okuma alışkanlığını kazandırmayı deneyelim. Bunu yaparken inanın bizlerde onlarla okuyacağımız için mutlu olurlar ve bizde yeni okumaya başlıyor heyecanı ile kendimize katkı sunacağız.
1. Okuma Sıklığı ve Süresi
Çocuk gün içinde ne kadar süre kitapla vakit geçiriyor?
Kendi isteğiyle mi okuyor, yoksa zorunlu olduğu için mi?
Belirleme yöntemi: Günlük veya haftalık okuma çizelgesi tutmak (öğretmen ya da ebeveyn desteğiyle).
2. Kitap Tercihleri ve İlgi Alanı
Çocuk kitap seçerken neye yöneliyor? (konu, resim, karakter vb.)
Farklı türleri denemeye açık mı, yoksa tek tip okuma mı yapıyor?
Belirleme yöntemi: Okuma günlüğü ya da “kitap sohbetleri” ile gözlem.
3. Okuduğunu Anlama ve Yorumlama
Okuduğu kitabı başkalarına anlatabiliyor mu?
Metindeki duyguları, olayları, neden-sonuç ilişkisini fark ediyor mu?
Belirleme yöntemi: Kitap sonrası kısa sohbetler veya yaratıcı etkinlikler. örneğin “Sen olsaydın ne yapardın?”
4. Okumaya Karşı Tutum
Kitap zamanı geldiğinde heyecanlanıyor mu, yoksa kaçınma davranışı mı gösteriyor?
Okumayı “ödev” mi “zevk” mi olarak algılıyor?
Belirleme yöntemi: Tutum ölçekleri (örneğin “Okumayı Sevme Ölçeği” gibi basit anketler).
5. Aile ve Çevre Etkisi
Evde kitap var mı, aile bireyleri okuyor mu?
Okuma etkinlikleri (kitap fuarı, kütüphane gezisi, birlikte okuma) yapılıyor mu?
Belirleme yöntemi: Aile gözlemi + öğretmen değerlendirmesi.
“çocuklarda okuma alışkanlığı belirleme formu” hazırlayayım (örneğin öğretmen veya veli kullanabilir şekilde, yaş gruplarına uygun).
Hazırlayayım…
ÇOCUKLARDA OKUMA ALIŞKANLIĞI BELİRLEME FORMU
1. Genel Bilgiler
Adı Soyadı: ________________________________
Yaşı: ______ Sınıfı: ______ Tarih: ________________
Formu dolduran: ☐ Öğretmen ☐ Veli
2. Okuma Sıklığı ve Süresi Evet Bazen Hayır
Günde en az 15 dakika kitap okur. ☐ ☐ ☐
Kendi isteğiyle kitap okumaya başlar. ☐ ☐ ☐
Televizyon veya tablet yerine kitap okumayı tercih eder. ☐ ☐ ☐
Bitirdiği kitabı başkasına anlatmaktan hoşlanır. ☐ ☐ ☐
3. Okuma Davranışları Evet Bazen Hayır
Kitap seçerken konusunu kendi belirler. ☐ ☐ ☐
Farklı türlerde kitaplar (hikâye, şiir, bilgi kitabı vb.) okur. ☐ ☐ ☐
Okuduğu kitaplardan yeni kelimeler öğrenir. ☐ ☐ ☐
Okurken karakterlerle kendini özdeşleştirir. ☐ ☐ ☐
4. Okumaya Yönelik Tutum Evet Bazen Hayır
Kitap okumaktan keyif alır. ☐ ☐ ☐
Kitap okumayı ödül olarak görür. ☐ ☐ ☐
Okuma saati geldiğinde istekli olur. ☐ ☐ ☐
Kitaplarıyla duygusal bağ kurar (örneğin kapağını saklar, tekrar okur). ☐ ☐ ☐
5. Aile ve Çevre Etkisi Evet Bazen Hayır
Evde kendine ait bir kitap köşesi vardır. ☐ ☐ ☐
Ailesi veya öğretmeniyle birlikte kitap okur. ☐ ☐ ☐
Ailesi kitap hediye eder veya birlikte kitapçıya gider. ☐ ☐ ☐
Kütüphaneye gitme alışkanlığı vardır. ☐ ☐ ☐
6. Değerlendirme Ölçeği
Evet 2 puan, Bazen 1 puan ve Hayır 0 puan olmak üzere:
16–20 puan: Güçlü okuma alışkanlığı
11–15 puan: Gelişmekte olan okuma alışkanlığı
0–10 puan: Desteklenmesi gereken okuma alışkanlığı
LGS ve Üniversite giriş sınavlarında Türkçe paragraf sorularında ve sayısal sorularda doğru okuyup yorumlamalarında yaşadıkları sıkıntıları biliyoruz. Bu zorlukları aşmalarında ilk adımda bizler ön ayak olmalıyız.