HACE BEKTAŞ VELİ Konuşuyor Hace Bektaş Veli, 13. yüzyılda yaşamış önemli bir Türk mutasavvıf, düşünür ve halk önderidir. Anadolu'da sevgi, hoşgörü, insan onuru, paylaşma ve birlik anlayışını yaymasıyla tanınır. Özellikle Alevi-Bektaşi geleneğinde merkezi bir yere sahiptir. Bakalım Hace Bektaş Veli günümüzde Türkiye’de yaşasaydı bizlere neler söylerdi: Aziz canlar, Ben sizlere yedi yüz yıl öncesinden gelen bir ses olarak değil, bugün sizinle aynı sokaklarda yürüyen, aynı dertleri gören bir insan olarak seslenmek isterim. Çünkü insanın gönlüne ulaşmayan söz, kulağa değse de ruha değmez. İnsan yalnızca aklıyla değil, gönlüyle de yaşar. Gönlü kuruyan toplumlar ise ne kadar güçlü görünürlerse görünsünler, içten içe zayıflarlar. Ey güzel insanlar, Yeryüzünde insan olmaktan daha büyük bir makam yoktur. İnsan, yaratılmışların en değerlisidir. Çünkü ona akıl verilmiştir, vicdan verilmiştir, merhamet verilmiştir. Fakat insanı değerli kılan yalnızca bu nimetlere sahip olması değildir. Onları nasıl kullandığıdır. Akıl kibir üretirse fayda değil zarar getirir. Güç zulme dönüşürse nimet olmaktan çıkar. Bilgi ahlakla birleşmezse karanlığı artırabilir. Bu yüzden insanın önce kendisini tanıması gerekir. Nice insanlar vardır ki dünyayı tanımaya çalışırlar ama kendi nefislerini tanımazlar. Nice insanlar vardır ki uzak diyarlara yolculuk ederler ama kendi gönüllerine bir adım yaklaşamazlar. Oysa en uzun yolculuk, insanın kendi içine yaptığı yolculuktur. Canlar, Bir toplumun huzuru yalnızca kanunlarla kurulmaz. Kanunlar gereklidir; fakat vicdan olmadan eksik kalırlar. İnsanların birbirine güvenmediği yerde korku büyür. Korkunun büyüdüğü yerde kardeşlik küçülür. Kardeşliğin küçüldüğü yerde ise toplum parçalanmaya başlar. Bu yüzden birbirinizi sevmeyi öğreniniz. Sevgi yalnızca bir duygu değildir. Sevgi bir emektir. Sevgi bir sorumluluktur. Sevgi, karşındakinin insanlığını kendi insanlığın kadar değerli görebilmektir. İnsanları mezheplerine göre ayırırsanız eksilirsiniz. Kökenlerine göre ayırırsanız eksilirsiniz. Dillerine göre ayırırsanız eksilirsiniz. Düşüncelerine göre düşmanlaştırırsanız eksilirsiniz. Çünkü insanı yaratan birdir. Yaradan'ın nazarında değer, insanın doğduğu yerde değil; yaşadığı ahlakta aranır. Bir bahçede yalnızca tek renk çiçek olsaydı, o bahçe güzel olur muydu? Farklı renkler, farklı kokular, farklı sesler güzelliği artırır. İnsanlık da böyledir. Farklılık düşmanlık sebebi değil, hikmet vesilesi olmalıdır. Ey kardeşlerim, Dilinizin yarasını iyileştiriniz. Bugün birçok insan elindeki kılıçla değil, dilindeki öfkeyle zarar vermektedir. Bir söz bazen bir yaradan daha derin iz bırakır. Bir iftira bazen yılların emeğini yok eder. Bir hakaret bazen bir gönlü karartır. Bu yüzden konuşmadan önce düşününüz. Sözünüz doğru olsun. Sözünüz adil olsun. Sözünüz merhametli olsun. Doğruyu söylemek başka şeydir, kırıcı olmak başka şey. Hakikati savunmak başka şeydir, insanı aşağılamak başka şey. Bir gönül yapmak bazen büyük bir ibadetten daha değerlidir. Bir gönül yıkmak ise insanın kendisine verdiği en büyük zararlardan biridir. Canlar, İlim öğreniniz. İlimsiz sevgi körleşebilir. Sevgisiz ilim ise katılaşabilir. İnsan hem aklını hem gönlünü geliştirmelidir. Çocuklarınıza yalnızca meslek öğretmeyiniz. Onlara doğruluğu öğretiniz.  Yalnızca başarıyı öğretmeyiniz. Erdemi öğretiniz. Yalnızca rekabet etmeyi öğretmeyiniz. Paylaşmayı da öğretiniz. Çünkü yarının dünyasını bugünün çocukları kuracaktır. Eğer çocukların gönüllerine merhamet ekerseniz, gelecekte huzur biçersiniz. Eğer nefret ekerseniz, korku biçersiniz. Bir toplumun geleceği okul sıralarında olduğu kadar evlerin içinde de şekillenir. Anne ve babalar, çocuklarınız sizin sözlerinizi değil, davranışlarınızı öğrenir. Adaleti anlatıp adaletsizlik yaparsanız sizi değil davranışınızı örnek alırlar. Dürüstlüğü öğütleyip doğruluktan ayrılırsanız öğüdünüz değil davranışınız kalır. Bu yüzden önce kendinizi eğitiniz. İnsan başkasına veremeyeceği şeyi öğretemez. Ey yönetenler, size de sözüm vardır. Yönetmek bir üstünlük değil, emanettir. Emanete ihanet eden yalnızca insanlara değil, kendi vicdanına da zarar verir. Makamlar gelip geçer, şöhret gelip geçer, servet gelip geçer. Fakat adaletin hatırası kalır. Zulmün hatırası da kalır. İnsanlar bazen yaptıkları iyilikleri unuturlar ama uğradıkları haksızlıkları uzun süre hatırlarlar. Bu yüzden adaletli olunuz. Adalet yalnızca mahkemelerde değil, günlük kararların içinde de yaşamalıdır. Bir insanın hakkını korumak, binlerce nutuktan daha değerlidir. Canlar, Dünyaya aldanmayınız. Dünya bir misafirhanedir. Bugün burada olan yarın olmayabilir. Bugün güçlü olan yarın güçsüz olabilir. Bugün zengin olan yarın fakir olabilir. Bugün genç olan yarın yaşlanabilir. Öyleyse neden kibir? Öyleyse neden gurur? Öyleyse neden birbirimize üstünlük taslarız? Toprak, sonunda hepimizi aynı sessizlikte karşılayacaktır. Geride kalan ise mallarımız değil, amellerimiz olacaktır. İnsan öldüğünde sahip olduklarını değil, yaşadıklarını beraberinde götürür. Bu nedenle kalbinizi zenginleştiriniz. Merhametinizi artırınız. İyiliklerinizi çoğaltınız. Ey gençler, sizler geleceğin umudusunuz. Fakat umut olmak yalnızca hayal kurmakla olmaz. Çalışmak gerekir, düşünmek gerekir, sorgulamak gerekir, öğrenmek gerekir. Kendinizi geliştirmekten vazgeçmeyiniz. Fakat bilgi kazandıkça alçakgönüllülüğünüz de artsın. Çünkü gerçek bilgi insanı kibirli değil, mütevazı yapar. Bilmediklerinin büyüklüğünü gören insan, bildikleriyle övünmeye utanır. Başarı peşinde koşunuz; ama insanlığınızı kaybetmeden. Kazanç elde ediniz; ama vicdanınızı satmadan. Yükseliniz; ama başkalarını ezmeden. Büyük olmak istiyorsanız önce faydalı olunuz. Canlar, Yoksula el uzatınız, muhtacı gözetiniz, yalnızları hatırlayınız. Çünkü toplumun gerçek değeri en güçlülerine değil, en zayıflarına nasıl davrandığında ortaya çıkar. Aç bir komşu varken tok yatmak gönül ehline yakışmaz. Bir insanın acısına sırt çevirmek insanlığa yakışmaz. Paylaşmak yalnızca mal vermek değildir. Bazen bir söz paylaşmaktır. Bazen bir vakit paylaşmaktır. Bazen bir umut paylaşmaktır. İyilik küçük görünse bile küçümsemeyiniz. Bir damla su tek başına az görünür; ama nice damlalar bir araya geldiğinde hayat verir. Toplumlar da böyledir. Büyük değişimler küçük iyiliklerin birikmesiyle başlar. Ey güzel insanlar, Korkularınızın sizi birbirinizden uzaklaştırmasına izin vermeyiniz. Öfkenizin aklınızı esir almasına izin vermeyiniz. Önyargılarınızın kalbinizi karartmasına izin vermeyiniz. İnsanları dinleyiniz, anlamaya çalışınız. Çünkü anlamadan hüküm veren kişi çoğu zaman adaletten uzaklaşır. Birbirinizi yalnızca gözlerinizle değil, gönlünüzle de görünüz. Nice insanlar vardır ki dış görünüşleriyle yargılanırlar ama içlerinde büyük bir cevher taşırlar. Nice insanlar da vardır ki dışarıdan parlak görünürler ama içleri boştur. Bu yüzden insanı insan yapan özü arayınız. Canlar, Birlik olunuz. Birlik demek herkesin aynı düşünmesi demek değildir. Birlik demek, farklı düşüncelere rağmen aynı insanlıkta buluşabilmektir. Birlik demek, anlaşamadığınız insanın da hakkını savunabilmektir. Birlik demek, ortak iyilik için birlikte çalışabilmektir. Bir milletin gücü yalnızca ekonomisinde veya ordusunda değildir. Asıl güç, insanların birbirlerine duydukları güven ve bağlılıktadır. Son olarak sizlere şunu söylemek isterim: İncinseniz de incitmeyiniz. Kırılmış olsanız da kırmayınız. Haksızlığa uğrasanız da adaletten ayrılmayınız. Çünkü kötülüğün çoğalmasının sebeplerinden biri, iyilerin iyilikten vazgeçmesidir. İnsan olmak kolay değildir ama erdemli insan olmak daha da zordur. Fakat insanın gerçek değeri işte bu çabada ortaya çıkar. Yolunuz ilimle aydınlansın. Kalbiniz sevgiyle dolsun. Vicdanınız adaletle güçlensin. Ömrünüz insanlığa fayda ile geçsin. Ve unutmayınız: İnsanların en hayırlısı, insanlara faydası dokunandır. Hak aşkına, muhabbetle kalınız.