Mayıs, adını telaffuz eder etmez bile insanda bir yumuşama başlatan o ara mevsim gibidir. Ne kışın kendini saklayan suskunluğuna ne de yazın kendini dayatan gürültüsüne benzer. Daha çok ikisinin arasında açılmış ince bir yarık gibidir; oradan ışık süzülür, rüzgâr geçer, hatıralar geçer ve insan en çok da kendini geçirir. Bu ayda zamanın akışı bile değişir. Sabahlar biraz daha erken doğar, akşamlar biraz daha isteksiz çekilir. Güneş, gökyüzüne daha uzun süre asılı kalır; sanki dünyayı daha yakından incelemek ister. Toprak, kışın sakladığı nefesini yavaş yavaş geri verir. Her şey bir hatırlama halindedir: ağaçlar yeşermeyi, kuşlar ötüşlerini, insan kalbi ise hafiflemeyi hatırlar. Mayıs’ın edebî dili, çoğu zaman sessizdir. Bağırmaz; fısıldar. Bir çiçeğin açılışında, bir pencere perdesinin rüzgârla hafifçe kıpırdanışında, kaldırım taşlarının arasından çıkan inatçı bir otun yaşam ısrarında gizlidir. Bu yüzden Mayıs, yazılmaktan çok hissedilen bir aydır. İnsan bu ayda kendini daha az açık, daha çok geçirgen hisseder. Dışarıdaki ışık içeriye daha kolay girer, içerideki düşünceler dışarıya daha az dirençle taşar. Belki de bu yüzden Mayıs, en çok fark ettirmeden değiştirir. Bir sabah: her şey yerli yerinde. Ama dünya, sessizce kendini silmiş. Kimse farkı söylemeye ihtiyaç duymaz. Mayıs’ın doğası olaylardan değil, aralardan kurulur. Büyük kırılmalar değil, küçük eğrilikler vardır. Bir yaprağın ışığa dönme biçimi, bir gölgenin biraz daha uzaması, bir sesin biraz daha geç susması… Hepsi birlikte görünmeyen bir dönüşüm oluşturur. Ve insan, bu dönüşümün içinde çoğu zaman tanık değil, parça olarak bulunur. 1 Mayıs, bu ayın içine insan kalabalığını taşır. Sokaklar dolar, sesler yükselir, adımlar ritim kazanır. Fakat Mayıs bu gürültüyü bile kendi doğasına çeker; sertliği törpüler, öfkeyi bile bir tür insan sıcaklığına dönüştürür. Kalabalık yürür ama yürüyüş bile burada daha çok “var olma”ya benzer. Sokak dolar; taşacak sanırsın, taşmaz. Ses çoğalır; kırılacak sanırsın, kırılmaz. Şehir susar, sonra ilk kez kendini dinler. Hıdrellez gecesi ise Mayıs’ın en kırılgan şiiridir. Ateş yakılır, dilekler yazılır, suya bırakılır, toprağa gömülür. İnsan, istemeyi bir eylem olmaktan çıkarıp bir inanca dönüştürür. O gece gerçek ile hayal arasındaki çizgi incelir; belki de hiç yok olur. Bir şeyin olabileceğine inanmak, burada bir duadan çok bir hafifliktir. Bir ateş yanar; kendini saklar gibi. Karanlık geri çekilir, yer açar sessizce. Dilek suya düşer: yok olmak için değil, zamanı gelmek için. 19 Mayıs ise Mayıs’ın içinde daha dik duran bir çizgidir. Ama bu diklik bile sert değildir; bir yön hissidir. Başlangıcın kendisi değil, başlangıca yönelen içsel bir kıpırtıdır. Gençlik burada yalnızca bir yaş değil, bir ihtimaldir. Bir ülkenin hafızasında yer etmiş bir gün olmanın ötesinde, Mayıs’ın içinde yeniden doğan bir hareket duygusudur. Çünkü Mayıs zaten başlı başına bir yeniden başlama mevsimidir. Küçük bir adım atılır; sandığından büyük. Yön bir anda kırılır, yol kendini yeniden yazar. İnsan, en çok içindeki mesafeyi fark eder. Bütün bu günler Mayıs’ın içinde yer alır ama Mayıs onları taşımaz; dönüştürür. Çünkü bu ayda hiçbir şey kendi sertliğiyle kalamaz. Olaylar bile yumuşar, anlamlar bile hafifler. Belki de Mayıs’ın asıl gücü budur: hiçbir şeyi değiştirmeden her şeyi değiştirir gibi görünmek. Mayıs’ın ışığı da bu yüzden farklıdır. Aydınlatmaz; temas eder. Nesneleri ortaya çıkarmaz, onları kendileriyle uzlaştırır. Gölgeler bile bu ışıkta düşman değildir; sadece başka bir varlık biçimidir. Şehirler Mayıs’ta bağırmaz. Gürültü, sanki yavaşça kendi içine çekilir. Beton duvarlar bile bir süreliğine yumuşar; gölgeler daha uzun, insanlar daha düşünceli olur. Otobüs duraklarında bekleyen insanlar, telefon ekranlarına bakarken bile daha az kaybolmuş görünür. Çünkü dış dünya, ilk kez iç dünyaya biraz alan tanır. Mayıs’ta şehir, bir makine olmaktan çıkar; bir hatıra gibi davranmaya başlar. Bir banka oturup sadece oturmak mümkündür artık. Hiçbir şey yapmamak, eksiklik değil bir tür tamamlanma olur. Camların ardında bir nefes toplanır, Görünmez bir ağırlık gibi. Şehir susar; suskunluk bile alışkanlık olur bazen. Bir çocuk kaldırımda koşar, aceleyi bile yormadan. Bir kadın gökyüzüne bakar; unutulmadığını değil, Hâlâ sevildiğini anımsamak için. Kırlarda Mayıs, daha eski bir dildir. İnsanlığın icat etmediği bir konuşma biçimi vardır burada. Rüzgârın yönü bir cümle gibi değişir, otların titremesi bir onay gibi anlaşılır. Burada zaman dağılır. Bir bütün olmaktan çıkar, parçalarına ayrılır. Her parça kendi başına yaşar. Arılar bir düzen kurar ama bu düzen görünmezdir. Çiçekler, kendilerini göstermek için değil, var olduklarını hatırlatmak için açar. Ve insan, kırlarda yürürken aslında bir şeyin içinde değil, bir şeyin yanında olduğunu hisseder. Adını bilmediğim çiçeklerle dolu bir kır dolaşır içimde, bitmeyen. Rüzgâr kulağıma eğilir, sözcük yerine sessizlik bırakır. Söylediklerini yazmaya kalksam, sayfalar bile geri çekilir. Anlattığı şey, kitaplara sığmayacak kadar bende kalır. İnsan kalbi Mayıs’ta çözülür. Kışın sert kabuğu çatlar, ilkbaharın aceleci coşkusu ise yerini daha derin bir dinginliğe bırakır. Sabahları erken başlar ama acele etmez. Öğle kendini dayatmaz. Akşam ise gecenin içine düşmez; onunla birlikte çözülür. Zaman, çizgi olmaktan çıkar; bir soluk gibi genişler. Mayıs’ta insan da kendi içini daha farklı duyar. Duygular keskin değildir artık; daha çok yayılır. Bir kırgınlık bile yumuşar, bir sevinç bile sessizleşir. Her şey isim olmaktan çıkar, hâl olur. Bu yüzden Mayıs’ta insan kendini anlatmak zorunda kalmaz; sadece yaşar. Ve yaşamak, burada en çok sessizliğe benzer. Doğanın kendisi de bir anlatıdan çok bir nefes gibidir. Çiçekler açarken “açıyorum” demez; kuşlar ötüşürken “buradayım” demez. Her şey, kendini söylemeden söyler. Ve belki de en derin hakikat burada gizlidir: var olmak, açıklamak değildir. Mayıs bittiğinde geriye bir olay dizisi kalmaz. Tarihler hatırlanır ama asıl kalan tarih değildir. Geriye bir hâl kalır: insanın biraz daha yumuşamış olması, dünyanın biraz daha az keskin görünmesi, zamanın biraz daha içe doğru akması… Mayıs, geçip gitmez aslında. Sadece yer değiştirir. Dışarıdan içeriye, takvimden bedene, olaydan hissedişe doğru kayar. Ve orada kalır; söylenmeden, tamamlanmadan. Bir yaprak düşer sanırsın; oysa yer değiştirir yalnızca. Bir ay bitti sanırsın; aslında içine sessizce işler. İnsan çoğu zaman fark etmez: değişen zaman değil, kendisidir.