Trump'ın Çin ziyareti: Musk, Cook ve Huang görüşmelerde yer alıyor

Görüşmeler ticaret, Tayvan, İran ve AI üzerine yoğunlaşıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir zirve gerçekleştirmek üzere dün Pekin'e gitti. Başta ticaret, İran savaşı, Tayvan'ın statüsü ve yapay zeka (AI) olmak üzere pek çok kritik dosyanın ele alınması bekleniyor. Çin, Trump'ın gelişinden önce bir açıklama yaparak ABD Başkanı’nın ziyaretini ‘memnuniyetle karşıladığını’ duyurdu. Dışişleri Bakanlığı da ABD ile iş birliğini genişletmek ve anlaşmazlıkları yönetmek için çalışmaya hazır olduğunu teyit etti. Trump'ın ticarete ve iş dünyasına odaklandığının bir göstergesi olarak Nvidia CEO'su Jensen Huang ve Tesla ile SpaceX'in sahibi Elon Musk da heyetinde yer aldı. Donald Trump, Çin’in Amerikan şirketlerine “açılması” yönünde baskı yapmayı hedefliyor. Trump’a, teknoloji, finans ve imalat sektörlerinden üst düzey ABD’li yöneticiler eşlik ediyor. Heyette yapay zekâ ve Wall Street temsilcileri de bulunuyor. Beyaz Saray’dan bir yetkili, ziyaretin ticaret engelleri, yapay zekâ gelişimi ve jeopolitik istikrar gibi kritik ekonomik başlıklar üzerinde diyalog kurulmasını amaçladığını belirterek, geziye katılan şirket liderlerine ilişkin bir liste paylaştı. Ziyarete ilişkin son aşamada dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Jensen Huang’ın da başkanlık heyetine katıldığı bildirildi. Daha önce çip üreticisinin CEO’sunun ziyarete katılmayacağı aktarılmıştı; ancak Huang’ın son anda delegasyona dahil olduğu ifade edildi. Nvidia CEO’su Huang’ın varlığı, özellikle donanım ihracatına ilişkin mevcut gerilimler nedeniyle kritik bir unsur olarak değerlendiriliyor. Daha önce yarı iletken devinin bu seyahatte yer almayacağı yönünde haberler çıkmışken, Huang görünüşe göre heyete son dakikada dahil oldu. Trump yönetimi, olası askerî kullanım alanlarını gerekçe göstererek Çin’e H200 yapay zekâ çiplerinin satışına sıkı kısıtlamalar getirmiş durumda ve herhangi bir sevkiyat yapılmadan önce kapsamlı bir üçüncü taraf denetimi şart koşuyor. Nvidia, Beyaz Saray’ı bu kısıtlamaları yeniden değerlendirmeye zorlamak için aktif bir diplomasi yürütüyor. Şirket, kısıtlamaların uzun süre devam etmesinin ters tepebileceğini, Çin’i kendi yerli inovasyonunu hızlandırmaya teşvik ederken Amerikalı şirketleri de büyük bir küresel pazara erişimden mahrum bırakacağını savunuyor. Heyette Elon Musk ve Tim Cook gibi önde gelen isimler de yer alıyor. Tesla ve SpaceX’in CEO’su Musk, Tesla’nın ülkedeki geniş ölçekli üretim faaliyetleri nedeniyle ABD-Çin ekonomik ilişkilerinde hâlâ kilit bir figür konumunda. Bu ziyaret, Kasım 2025’te lağvedilen geçici bir kurum olan Hükümet Verimliliği Dairesi’nin (DOGE) başındaki görevinin ardından geliyor. Musk’ın geçmişte başkanla yaşadığı kamuoyu önündeki görüş ayrılıklarına rağmen bu heyette yer alması, şirketlerinin dış politikadaki önemini koruduğunu gösteriyor. Tim Cook ise Apple CEO’su olarak son büyük diplomatik girişimi olması beklenen bu ziyarete katılıyor. 1 Eylül’de emekliye ayrılmaya hazırlanan Cook, şirketin yönetimini John Ternus’a devretmeye hazırlanıyor. CEO’luk dönemi boyunca Cook, yurtiçi yatırımları yurt dışındaki üretimle dengeleyerek ticaret savaşlarının etkilerini yönetmeye çalıştı. Gümrük vergilerinin etkisini hafifletmek için Apple kısa süre önce ABD’de 600 milyar dolar (510,8 milyar euro) tutarında yatırım yapma taahhüdünde bulundu. Bu adım, şirketin amiral gemisi ürünleri için önemli muafiyetler alınmasını sağladı. Havacılık sektörünü ise zorlu bir düzenleyici ortamda uçak teslimat hedeflerini güvence altına almaya çalışan Boeing CEO’su Kelly Ortberg temsil ediyor. Boeing, Pekin’in Nisan 2025’te Amerikan mallarına uygulanan ithalat vergisini yüzde 125’e çıkarmasından bu yana ciddi zorluklarla karşı karşıya. Bu adım, ABD’nin Çin ürünlerine uygulanan tarifeleri yüzde 145’e yükseltme kararına misilleme niteliği taşıyordu. Ortberg daha önce bu ticaret gerilimlerinin mali toparlanmayı engellemeyeceğine inandığını söylemişti. Büyük çaplı bir uçak satışı için yürütülen müzakerelerin de sürdüğü bildiriliyor. Bu sanayi liderlerine, BlackRock’tan Larry Fink, Goldman Sachs’tan David Solomon ve Citigroup’tan Jane Fraser’in de aralarında bulunduğu bir grup Wall Street yöneticisi eşlik ediyor. Meta, Mastercard ve Visa’dan üst düzey isimlerin de heyette yer aldığı ve böylece Amerikan ekonomik çıkarlarını temsil eden geniş tabanlı bir koalisyonun oluştuğu aktarılıyor. Bu yöneticiler, giderek daha fazla korumacı önlemler ve teknolojik rekabet üzerinden tanımlanan ticari ilişkiyi istikrara kavuşturmayı hedefliyor.