Bir deprem 107, diğeri 6 bin 300 can aldı: Neden?

17 Ağustos Marmara depreminin yıldönümünde gözler yeniden deprem gerçeğinde. Bu yıl dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan depremler, yıkımın yalnızca depremin büyüklüğüne bağlı olmadığını gösterdi.

Türkiye, coğrafyası nedeniyle depremlere yabancı olmayan ülkelerden biri. 17 Ağustos 1999'da gerçekleşen Marmara depreminden sonra da defalarca sarsıldı, binlerce kişi hayatını kaybetti. 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli iki depremde resmi kayıtlara göre 53 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Ancak çeşitli fay hatları üzerinde yer alan Türkiye, bu konuda yalnız değil. Dünyada deprem gerçeği ve korkusuyla yaşayan birçok bölge bulunuyor. Uzun yılları baz alan ortalamalara göre, dünya genelinde yılda yaklaşık 15 deprem 7 ve üzeri büyüklükte gerçekleşiyor. Bu yıl Ağustos ortasına kadar bu sayı 10 oldu. Bazı depremlerin yol açtığı sonuçlar ise diğer depremlere göre çok daha yıkıcı olabiliyor. Can kayıpları ve hasar her zaman depremin büyüklüğü ile doğru orantılı olmuyor. Endonezya'nın doğusundaki Flores Adası açıklarında 15 Ağustos Cumartesi günü sabah karşı 7,7 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. En az 53 kişinin hayatını kaybettiği depremde yetkililerin verdiği bilgiye göre arama kurtarma çalışmaları sürüyor. İlk deprem sonrasında bölgede bin kadar artçı sarsıntının meydana geldiği bildiriliyor.  Endonezya, Japonya'dan Güneydoğu Asya'ya Pasifik Havzası boyunca uzanan dünyanın en yoğun sismik faaliyetlerinin yaşandığı Pasifik Ateş Çemberi üzerinde yer alıyor. 24 Haziran'da Venezuela, yılın şimdiye kadarki açık ara en ölümcül deprem felaketiyle sarsıldı. 7,2 büyüklüğündeki depremin ardından yalnızca 39 saniye sonra 7,5 büyüklüğünde daha da güçlü bir sarsıntı yaşandı. Ülkenin kuzeyi ve başkent Karakas özellikle ağır hasar gördü. 8 Haziran'da Filipinler'in Mindanao adasının güney kıyısı açıklarında meydana gelen ve 7,8 büyüklüğünde ölçülen deprem, 2026 yılının şimdiye kadarki en güçlü depremi oldu. Merkez üssü yaklaşık 57 kilometre derinlikte yer aldı ve sarsıntılar adanın geniş bölümünde hissedildi. Yetkililerin açıklamalarına göre, depremde en az 107 kişi hayatını kaybetti. Devasa büyüklüğe rağmen can kaybının Venezuela'daki rakamın çok altında kalması, bir kez daha depremin şiddetinin, yol açabileceği sonuçlar hakkında doğrudan belirleyici olmadığını gösteriyor. 10 Ağustos'ta 7,4 büyüklüğünde bir deprem Kolombiya'yı sarstı. Güney Amerika ülkesinde deprem, 100 kilometreden daha derinde meydana gelmiş olmasına rağmen doğal afet ağır hasara yol açtı. Şimdiye kadarki tahminlere göre, depremde 250'den fazla kişi hayatını kaybetti. Heyelanlar ve hasar gören yollar, enkaz altında kalanların aranmasını ve uzak yerleşim yerlerine yardım ulaştırılmasını zorlaştırdı. Bu deprem, Venezuela'nın ardından Latin Amerika'da yılın şimdiye kadarki en yıkıcı ikinci depremi oldu. Resmi verilere göre çifte depremde 6 bin 300'den fazla kişi hayatını kaybetti.  3 Nisan'da Afganistan'ın Bedahşan eyaletindeki depremin şiddeti, 5,8 olarak ölçüldü. Dolayısıyla söz konusu deprem, yılın en güçlü depremleri sıralamasında geride kalıyor. Buna rağmen afette en az 12 kişi hayatını kaybetti. Tam da bu nedenle bu deprem, yılın en önemli depremleri arasında yer alıyor. Yoksul ülkelerde zayıf sarsıntılar bile ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Evlerin yapım tarzı ve birçok bölgeye ulaşımın zorluğu, yetersiz gelişmiş afet yönetimiyle birlikte riski artırıyor.