Bilim insanlarından kireçlenme için umut veren keşif

Bilim insanlarından kireçlenme için umut veren keşif

Stanford Üniversitesi'nden bilim insanları, yaşlanmayla birlikte eklem kıkırdağının yıpranmasında rol oynayan bir enzimi belirledi. Farelerde bu enzimin engellenmesi, aşınmış kıkırdağın yeniden kalınlaşmasını sağlarken, insan kıkırdağı üzerinde yapılan deneylerde de benzer sonuçlar elde edildi. Yaşlanmayla birlikte diz ve omuz gibi eklemlerde ortaya çıkan ağrı ve hareket kısıtlılığının önemli nedenlerinden biri olan osteoartritin tedavisi için umut veren bir gelişme yaşandı. Stanford Üniversitesi'nden araştırmacılar, yaşa bağlı kıkırdak kaybında etkili olan 15-PGDH adlı bir enzimi belirledi. Araştırmacılar, bu enzimin engellenmesiyle yaşlı farelerde daha önce aşınmış kıkırdağın yeniden kalınlaşmaya başladığını tespit etti. 15-PGDH enziminin yaş ilerledikçe vücutta arttığı ve dokuların onarılmasına yardımcı olan, aynı zamanda iltihabı azaltan moleküllerin işlevini olumsuz etkilediği biliniyor. Bilim insanları, bu enzimin yaşlanmayla bağlantısından yola çıkarak osteoartritin gelişiminde de rol oynayıp oynamadığını araştırdı. Araştırmada yaşlı farelerde 15-PGDH'nin engellenmesi, aşınmış kıkırdağın yeniden kalınlaşmasını sağladı. Araştırmacılar ayrıca genç farelerde ön çapraz bağ (ACL) yırtığına benzer bir yaralanma oluşturarak enzimi engelledi. Normalde böyle bir yaralanmanın ardından ortaya çıkması beklenen osteoartritin ise gelişmediği görüldü. Çalışmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, iyileşmede kök hücrelerin belirgin bir rol oynamaması oldu. Kıkırdağı oluşturan ve koruyan mevcut yetişkin hücrelerin, 15-PGDH seviyesinin düşürülmesiyle daha sağlıklı hale gelebildiği belirlendi. Araştırmacılar yöntemi diz protezi ameliyatı geçiren kişilerden alınan insan kıkırdak dokuları üzerinde de test etti. Tedavi uygulanan insan kıkırdağının daha sert ve daha az iltihaplı hale geldiği görüldü. Stanford Üniversitesi'nden biyolog Helen Blau, araştırmanın yetişkin dokuların yenilenmesi için yeni bir yöntem ortaya koyduğunu ve yaşlanma veya yaralanmaya bağlı artritin tedavisinde önemli bir potansiyel taşıdığını belirtti. Araştırmacılara göre kıkırdakta halihazırda bulunan hücrelerin gen faaliyetlerindeki değişikliklerin hedeflenmesi, eklem dokusunun yenilenmesi açısından yeni bir yaklaşım sunabilir. Araştırma şu aşamada hayvan modelleri ve insanlardan alınan kıkırdak dokuları üzerinde gerçekleştirildi. Stanford ekibi, bir sonraki aşamada yaklaşımı insanlar üzerinde klinik olarak test etmeyi planlıyor. 15-PGDH'yi hedefleyen benzer bir ilaç daha önce kas güçsüzlüğüne yönelik bir insan çalışmasında test edilmiş ve ciddi güvenlik sorunu ortaya çıkmamıştı. Araştırmacılar bunun eklem tedavisine yönelik klinik çalışmaların önünü açabileceğini belirtiyor. Osteoartritin tedavisi konusunda farklı araştırma ekipleri de çalışmalar yürütüyor. ABD hükümetinin Sağlık İleri Araştırma Projeleri Ajansı (ARPA-H), kıkırdak ve kemik dokusunu yeniden oluşturmayı hedefleyen farklı projelere 100 milyon dolardan fazla kaynak ayırdı. Bu çalışmalar arasında hasarlı ekleme uygulanan ve vücudun kendi kıkırdak ve kemik hücrelerini onarmaya yönlendirmeyi amaçlayan ilaç sistemleri ile kök hücrelerle oluşturulan 3D baskılı eklem iskeleleri de bulunuyor.