Yıldızların sonunun kütlelerine göre belirlendiğini; küçük kütleli yıldızların Beyaz Cüce (elektron yıldızı) olduğunu ve güneşin kütlesinin bir buçuk katından büyük olanların ise nötron yıldızı olduğunu anlatmış, özelliklerinden söz etmiştik.  Bu yazımızda daha büyük kütleli yıldızların evriminin nasıl son bulacağından ve bazı özelliklerinden bahsedeceğiz. Zira kara delikleri eski yazılarımızda ayrıntılı anlatmıştık. Kütle olarak güneşin yaklaşık üç-dört katından büyük olan yıldızlar, yaşları ilerledikçe sürekli çökerler (büzülür). Yoğunlukları her santimetreküpte bir katrilyondan daha büyük değerlere ulaşır. Bilinen hiçbir kuvvet bu çökmeyi durduramaz. Kritik bir yarıçapa ulaşır, buna Schwarzchild yarıçapı denilmektedir. Benzetme yaparsak; farz edelim ki güneş karadelik olsun; o karadeliğin Schwarzchild yarıçapı 500 metre civarında olacaktır.  Yani güneşi bir kilometrelik bir yere sığdırabileceğiz. Bu noktada yıldız en büyük yoğunluğa ulaşmış ve çekim o kadar güçlü olmuştur ki ışığı bile dışarı salmaz. Bu noktadan sonra yıldızı göremeyiz, ancak varlığını sürdürmektedir. Doğada en zayıf kuvvet olan kütlesel çekim kuvveti burada her şeyi yenmektedir. Böyle bir çekim uzay-zaman eğriliği oluşturur ve uzay kendi üzerine katlanır. Bu anda karadelik artık ufkumuzun altındadır. Görünmez olur. Eğer biz de bu yıldızın içinde olsaydık, kaybolurduk ve bilinen evrende yok olurduk. Yıldız artık bir karadelik veya dipsiz bir kuyu olmuştur. Üzerine düşen her şeyi yutar. Karadelikler ışık yayamadıkları için doğrudan görülememekle beraber kuvvetli çekim alanına sahip oldukları için çevreleri ile çekimsel olarak etkileştiğinden kütlelerini belirleyebilir ve varlıklarını anlarız. Kendi Gökadamızda (Samanyolu’unda) da bu şekilde varlığı ispatlanmış ve kütlesi belirlenmiş karadelikler mevcuttur. Güneş kütlesinden milyonlarca kez büyük olan karadeliklerin Galaksi merkezlerinde var olduğu bilinmektedir. Anlattığımız gibi kuvvetli çekim alanına sahip bir karadelik enerji kaynağı olabilir mi diye bir soru sorsak? Daha önceki yazılarımızda, yıldızlardaki enerji kaynağının nükleer yanmayla sağlandığını ve Einstein’ın kütle enerji formülüne göre yüzde birlik bir verimle maddenin enerjiye dönüştüğünü anlatmıştık. Karadeliklerdeki kütlenin enerjiye dönüşümündeki verim çok daha büyüktür. Uzayda müthiş bir enerji kaynağıdır. Müthiş çekimden dolayı çekimsel ışınım yaymaktadırlar. Deneysel olarak böyle olduğu yakın geçmişte kütle çekimsel dalgaların tespitiyle gösterilmiştir. Hesaplamalara göre kara delik etrafında dolanan bir kütle, kara delik tarafından tamamen yutulmadan önce kütlesinin yüzde altısını enerji olarak yaymaktadır ki bu değer nükleer verim olan yüzde birden çok fazladır. Evrende en zayıf kuvvet olarak bilinen kütle çekimsel kuvvetin neler yapabildiğini karadeliklerle daha iyi öğrenmiş olduk. Bir sonraki yazımızda başka bir konu veya olayla devam edeceğiz.