Protein tozları, shakeler, barlar: Gençler proteine kafayı neden taktı?

Protein tozları, shakeler ve barlar özellikle gençler arasında çok popüler. Kas gelişimi, kilo verme ve çocuklarda sağlıklı büyümeyi vadeden bu ürünlere gerçekten ihtiyaç var mı?

Michigan Üniversitesi'nin 2024 yılında yaptığı temsili bir araştırmada, yaklaşık bin ebeveynin neredeyse yarısı 13-17 yaş arasındaki çocuklarının bir önceki yıl protein takviyesi kullandığını belirtti. Buna göre erkek çocuklar bu ürünlere kızlardan daha sık başvuruyor. Özellikle spor ve kas geliştirme amacıyla. Kızlar ise dengeli beslenme ve kilo verme amacıyla kullanıyor. Protein ürünleri, genelde içecek tozu veya bar şeklinde satılıyor.Protein tozları ve barları çoğu zaman yalnızca vitamin ve minerallerle zenginleştirilmiyor. Tatlandırıcılar, şeker, katkı maddeleri ve aromalar gibi tartışmalı içerikler de barındırabiliyor.  Sağlıklı yetişkinler günde vücut ağırlığının kilogramı başına 0,8 gram protein tüketmeli. Buna göre 65 kilo ağırlığındaki bir kadının günlük protein ihtiyacı 52 gram. Ancak bunun için özel protein shakelerine veya protein barlarına ihtiyaç yok. Bu miktar normal gıdalarla da rahatlıkla karşılanabiliyor: Ergenlik çağındaki gençler hâlâ büyüme döneminde oldukları için biraz daha fazla protein tüketmeli. Buradaki formül, vücut ağırlığının kilogramı başına 0,9 gram protein. 45 kilo ağırlığındaki bir genç için bu, günde 40,5 gram protein anlamına geliyor. 65 yaşın üzerindeki kişiler ile bir ila dört yaş arasındaki çocukların ise kilogram başına günde bir gram protein tüketmesi öneriliyor. Ancak yaşlı insanlar, örneğin iştahın azalması nedeniyle genellikle yeterince protein tüketmezken Almanya'da 2015-2017 yılları arasında yapılan bir araştırma çocuk ve gençlerin çoğu zaman fazla protein aldığını ortaya koydu. Altı ila 17 yaş arasındaki çocuk ve gençlerin yaklaşık yarısı, önerilen günlük miktarın iki katından fazlasını tüketiyordu. DGE'ye göre, uzun vadede fazla protein tüketmek sağlığa zarar verebilir. Çeşitli araştırmalar, çok yüksek protein içeren beslenme biçimine sahip çocuklarda ilerleyen yıllarda fazla kilonun daha sık ortaya çıktığını gösteriyor. Bazı çocuklarda ergenliğin de daha erken başladığı tespit edildi. Her şeyden önce fazla protein böbreklere aşırı yük bindirebilir ve zarar verebilir. Bu risk özellikle yeterince sıvı tüketilmediğinde, önceden böbrek hasarı bulunduğunda ve gelişme çağındaki gençlerde söz konusu. Çünkü proteinlerin yapı taşları olan amino asitlerin idrarla atılabilmesi için önce böbreklerde üreye dönüştürülmesi gerekiyor.