Afganistan-Pakistan krizi nedenleri

Afganistan-Pakistan krizi nedenleri

Pakistan ile Afganistan arasında uzun süredir devam eden sınır gerilimi, karşılıklı hava saldırıları ve “açık savaş” açıklamalarıyla son yılların en büyük gerilimlerinden birine dönüştü. Pakistan ordusu Afganistan’ın başkenti Kabil dahil birçok noktayı bombalarken, Taliban yönetimi de Pakistan içindeki askeri hedeflere saldırdığını duyurdu. Tarafların kayıp ve hasar iddiaları ise birbirini tamamen çelişiyor. Afganistan’daki Taliban yönetimi, perşembe akşamı Pakistan sınırına yakın Nangarhar, Nuristan, Kunar, Host, Paktia ve Paktika vilayetleri boyunca askeri noktalara yönelik geniş çaplı bir operasyon başlattığını açıkladı. Taliban, saldırının Pakistan’ın daha önceki hava saldırılarına misilleme olduğunu savundu. Pakistan ise Taliban’ın sınır boyunca kendi topraklarında bulunan Hayber Pahtunhva eyaletindeki askeri noktalara “sebepsiz ateş açtığını” öne sürdü ve kısa süre içinde karşılık verdi. Pakistan ordusu cuma günü erken saatlerde Kabil, Kandahar, Paktia ve Paktika dahil olmak üzere Afganistan’daki çok sayıda hedefi hava saldırılarıyla vurdu. Birleşmiş Milletler, İran, Çin, Rusya ve İngiltere başta olmak üzere birçok ülke taraflara gerilimi düşürme çağrısı yaptı. İran ve Rusya arabuluculuk teklifinde bulunurken, Çin taraflara “sakin olun ve itidal gösterin” dedi. İki ülke arasındaki çatışmaların temelinde birkaç önemli faktör mevcut: TTP gerilimi: Pakistan, Afganistan’daki Taliban yönetimini, Pakistan Talibanı (TTP) militanlarına güvenli barınak sağlamakla suçluyor. TTP, Pakistan’da çok sayıda bombalı saldırı düzenleyen silahlı bir örgüt. Taliban ise bu suçlamayı reddediyor. Durand Hattı anlaşmazlığı: İki ülke arasındaki 2 bin 600 kilometrelik Durand Hattı sınırı, 1893’te İngilizler tarafından çizildi. Afganistan bu sınırı hiçbir zaman resmen tanımadı. Sınır, Peştun nüfusu ikiye böldüğü için siyasi ve etnik açıdan büyük bir sorun olmaya devam ediyor. Taliban’ın 2021’de iktidara dönüşü: Pakistan başlangıçta Taliban’ın iktidara dönüşünü olumlu karşılamıştı. Ancak daha sonra, Taliban’ın kendi topraklarına yönelik saldırıları durdurmadığını savunarak sert tutum almaya başladı. Hindistan faktörü: Pakistan, Taliban’ın Hindistan ile yakınlaşmasından endişe ediyor. Hindistan ise son dönemde Afganistan ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerini yeniden geliştirmeye çalışıyor. Pakistan, nükleer silahlara sahip ve yaklaşık 600 bin aktif askeri bulunan güçlü bir orduya sahip. 400’den fazla savaş uçağı ve binlerce zırhlı aracı var. Taliban’ın ise yaklaşık 170 bin militanı olduğu tahmin ediliyor. Ancak savaş uçağı yok ve hava gücü de epey sınırlı. Bu nedenle uzmanlar, Taliban’ın konvansiyonel savaş yerine gerilla saldırıları, drone’lar ve asimetrik yöntemlere yönelebileceğini belirtiyor.