Trump, İran'ı yok etmekle tehdit ederken, diplomatlar BM'de anlaşma için baskı yapıyor

ABD Başkanı Donald Trump Salı günü, savaşı sona erdirecek bir anlaşma olmazsa İran'ı yok edebileceği uyarısında bulundu, ancak Birleşmiş Milletler'deki diplomatik çabalar arasında bir anlaşmanın yakında sağlanabileceğini de ima etti.

İran Silahlı Kuvvetleri Salı günü yaptığı açıklamada, Trump'ın BM'deki yorumlarını "propaganda" olarak nitelendirerek, yanıtlarının "saldırganlara daha ağır, ezici ve öngörülemeyen darbeler indirmeye tam hazırlık" olduğunu belirtti. Ancak ateşli söylemlerin dışında, ABD-İsrail ortak saldırılarıyla başlayan ve o zamandan beri binlerce insanın ölümüne, petrol fiyatlarının yükselmesine ve komşu ülkelerin de dahil olmasına yol açan yaklaşık yedi aylık çatışmayı sona erdirmek için görüşmeler devam etti. ABD elçisi Steve Witkoff, X adlı platformda yaptığı bir paylaşımda, ABD ve İran'ın Salı günü BM Genel Kurulu oturumları sırasında, "gün boyunca iki taraf arasında mekik dokuyan" arabulucular aracılığıyla uzun görüşmeler gerçekleştirdiğini söyledi. Witkoff, arabulucuların çalışmalarına devam edeceğini belirterek, Salı günkü görüşmelerin "yapıcı ve umut verici" olmasını umduğunu söyledi. Trump ayrıca, savaş öncesinde küresel petrol ve doğalgaz sevkiyatının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndan deniz taşımacılığını yeniden başlatmak isteyen ancak uzun süredir rakipleri olan İran'a çok fazla güç vermekten çekinen Orta Doğu ülkelerinin liderleriyle de görüştü. Birçoğu ayrıca savaş boyunca İran'ın defalarca saldırısına uğrayan devasa ABD askeri üslerine de ev sahipliği yapıyor. Trump, liderlerle yaptığı görüşmede, "İran'la olan durumun (3 Kasım'daki) ara seçimlerden hemen sonra, belki de daha önce sona erebileceğini düşünüyoruz. Bilmiyorum. Hiç belli olmaz," dedi. Diplomatik manevralar, Trump'ın birden fazla cephede baskı altında olduğu bir dönemde gerçekleşiyor: İçeride artan enerji maliyetleri, dışarıda genişleyen bölgesel çatışma ve altı hafta sonra yapılacak ve siyasi konumunu yeniden şekillendirebilecek ara seçimler. Görüşmelerin bir anlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmayacağı veya savaşın daha da tırmanıp tırmanmayacağı, küresel petrol piyasaları, Körfez güvenliği için sonuçlar doğuracaktır. Üst düzey bir İranlı yetkili Reuters'e verdiği demeçte, Tahran'ın son teklifini geçen hafta arabulucular aracılığıyla Washington'a ilettiğini ve talepleri karşılanırsa boğazı yedi gün içinde Körfez gemilerine yeniden açabileceğini söyledi. İran'ın bugüne kadarki kararlı tutumunu hatırlatan Parlamento Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, önceki görüşmelerde İran müzakere ekibine başkanlık etmişti ve İran'ın asla teslim olmayacağını söyledi: "Trump, İran halkı ve silahlı kuvvetleri üzerinde gücünü dayatamayacağını anlamalı." Bölgesel kaynaklara göre, Körfez ülkelerinin Trump ile yaptığı görüşmede, İran ve Arap Körfez ülkelerini kapsayan ortak bir güvenlik çerçevesi için Katar'ın bir önerisi ele alındı. Bir kaynak, İran'ın bu öneriyi incelediğini belirtti. El Thani, böyle bir düzenlemenin Körfez ülkeleri için güvenlik garantileri sağlaması ve İran ile ekonomik karşılıklı bağımlılığı genişletmesi gerektiğini söyledi. Körfez ülkelerinin en büyüğü olan Suudi Arabistan, bu ay İran destekli Husi savaşçılarının Yemen'de ilerleyerek Suudi destekli hükümet güçlerini bozguna uğratması ve Suudi petrol ihracatını Kızıldeniz üzerinden tehdit etmesiyle savaşın içine daha da çekildi. Petrol piyasaları Salı günü bir nebze rahatlama yaşadı; Reuters'e konuşan kaynaklar, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Boru Hattı'ndaki operasyonları yeniden başlattığını ve Kızıldeniz'deki Yanbu limanından ihracata saatler içinde, azalan hacimlerde de olsa, yeniden başlayabileceğini bildirdi. Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'ndaki savaş kaynaklı aksaklıkları atlayarak kullandığı ana ihracat yolu olan boru hattı, Riyad'ın Irak'taki İran destekli grupları sorumlu tuttuğu bu ayki saldırıların ardından kapatılmıştı.