İspanya, ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşına neden hayır diyor?

İsrail'in Gazze soykırımını kınayarak farklı bir tutum sergileyen İspanya, İran savaşına hayır dedi. İspanya'nın sosyalist cumhurbaşkanı, ticari bağları kesmekle tehdit eden Washington ile sözlü bir savaş içinde.

İspanya, ABD Başkanı Donald Trump'ın Washington'ın Madrid ile tüm ticari bağlarını keseceğini söylemesinin ardından, ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşa karşı çıkmaya devam edeceğine söz verdi. Trump'ın Salı günü yaptığı bu eleştiri, Washington'ın Avrupa'daki müttefikinin ABD ordusunun İran'a yönelik saldırılarla bağlantılı görevler için üslerini kullanmasına izin vermeyi reddetmesinin ardından geldi. Cumhurbaşkanı Salı günü Alman Şansölyesi Friedrih Merz ile yaptığı görüşme sırasında gazetecilere yaptığı açıklamada , "İspanya berbat bir ülke oldu," dedi ve ekledi, "İspanya ile tüm ticareti keseceğiz. İspanya ile hiçbir ilişkimiz olsun istemiyoruz." Avrupa'da ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırısını "haksız" ve "tehlikeli" olarak kınayan az sayıdaki solcu liderden biri olan İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Çarşamba günü ulusal televizyonda yaptığı konuşmada İspanya'nın tutumunun "savaşa hayır" olduğunu söyledi. “İnsanlığın büyük felaketleri işte böyle başlar… Dünya sorunlarını çatışmalar ve bombalarla çözemez.” Bu tutum, İspanya'nın Avrupa'da istisnai bir konumda olduğunu pekiştiriyor; Madrid, İsrail'in Gazze'ye yönelik soykırım savaşını sürekli olarak kınayan az sayıdaki Avrupa ülkesinden biri olmuştur. Yapılan bir dizi kamuoyu yoklaması, İspanyolların yarısından fazlasının Trump'ın dış politikasına karşı olduğunu gösteriyor. Eurobazuka'nın Şubat ayında yayınladığı bir ankete göre, katılımcıların yüzde 53'ü ABD başkanının politikalarına karşı çıktı. Bu oran, Fransızlar ve Belçikalılardan (sırasıyla yüzde 57 ve yüzde 62) sonra milliyetler arasında üçüncü en yüksek grubu oluşturuyor. Ocak ayında yayınlanan bir başka ankete göre, GESOP'un Prensa Iberica medya grubu için yayınladığı bir araştırmaya göre, İspanyolların yaklaşık yüzde 60'ı ABD başkanının eski Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu tutuklama operasyonuna karşı olduklarını belirtti. Eurobazuka anketine göre Avrupalıların yüzde 48'i Trump'ı "Avrupa'nın düşmanı" olarak görürken, yüzde 10'u onun bir müttefik olduğuna inanıyordu. Analistler, İspanya'nın Avrupa Birliği üyesi olması nedeniyle ABD'nin İspanya'ya ticari açıdan fazla zarar veremeyebileceğini söyledi. Geçtiğimiz ay, ABD Yüksek Mahkemesi, Trump'ın dünya çapında bir dizi gümrük vergisi uygulama tehdidini yasa dışı ilan etti. Barselona Uluslararası İlişkiler Merkezi düşünce kuruluşunda ticaret ve ekonomi uzmanı olan Victor Burguete, Trump'ın İspanya'ya karşı harekete geçmesinin tek yolunun ABD'nin ulusal acil durumla karşı karşıya olduğunu kanıtlaması olduğunu söyledi. Al Jazeera'ya verdiği demeçte, "İspanya'ya karşı harekete geçmenin ulusal bir acil durum olduğunu kanıtlaması pek olası değil" dedi. "Bence bu, İspanya ile ticareti sona erdirme olasılığından ziyade bir tehdit." Tartışma, ABD'nin Pazartesi günü İspanya'nın güneyindeki Rota ve Moron askeri üslerinden, yakıt ikmal uçakları da dahil olmak üzere 15 uçağı başka yerlere taşımasıyla patlak verdi. Bu karar, ülkenin sosyalist hükümetinin bu uçakların İran'a saldırmak için kullanılmasına izin vermeyeceğini açıklamasının ardından alınmıştı. Trump ayrıca İspanya'nın NATO'ya yaptığı harcamaları gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 2'sinden yüzde 5'ine çıkarmayı reddetmesine de değinerek, "İspanya'da ihtiyacımız olan hiçbir şey yok" dedi. Sanchez, İsrail'e silah taşıyan gemilerin İspanya'ya yanaşmasına izin vermemesi ve İsrail'in Gazze'deki soykırımını kınaması gibi politikalarıyla Trump'ın öfkesini çekti. İspanya, İrlanda, Slovenya ve Norveç ile birlikte 2024 yılında Filistin Devleti'ni tanıyan ilk Avrupa ülkeleri arasındaydı. Burguetei Trump'ın tek öfkesi İspanya'nın NATO harcamalarını artırmayı reddetmesi ve sosyal medyayla bağlantılı teknoloji şirketlerini kınaması. Hem de bunu alenen yapması," dedi. İspanya geçen ay, 16 yaşın altındaki çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklamayı düşündüğünü ve Grok, Instagram ve TikTok'a karşı yasal işlem başlatmayı değerlendirdiğini duyurdu. Bruguete, Sanchez'in savaşa karşı bu tavrı almasının nedeninin hem Trump'ın "güçlü adam politikalarına" karşı çıkması, hem de gelecek yıl yapılacak genel seçimler öncesinde ülke içinde olumlu yankı bulması olduğuna inandığını söyledi. "Trump'ın dış politikasının İspanya'da popüler olmadığına şüphe yok," diye ekledi. İspanya, dünyanın en büyük zeytinyağı ihracatçısıdır ve ABD'ye otomobil parçaları, çelik ve kimyasallar satmaktadır; ancak diğer Avrupa ülkelerine kıyasla Trump'ın ekonomik cezalandırma tehditlerine karşı daha az savunmasızdır. ABD Nüfus Sayım Bürosu verilerine göre, ABD, 2025 yılında İspanya ile üst üste dördüncü kez 4,8 milyar dolarlık ticaret fazlası verdi; ABD'nin ihracatı 26,1 milyar dolar, ithalatı ise 21,3 milyar dolar oldu. AB Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD'nin AB ile yapılan ticaret anlaşmasına uymasını beklediğini, çıkarlarını korumak için "harekete geçmeye hazır" olduğunu ve üye devletlerle "tam dayanışma" içinde olduğunu belirtti, ancak İspanya'nın adını anmadı.