Vücuttaki organlar farklı hızlarda yaşlanıyor: Bazı organlarda yaşlanma daha erken başlıyor

Bilim insanları, insan vücudundaki organların aynı hızda yaşlanmadığını ortaya koydu.

Yapay zeka kullanılarak geliştirilen 'doku saatleri', akciğer, böbrek, pankreas ve diğer organların biyolojik yaşını tahmin ederken, bazı organlardaki yaşlanma belirtilerinin kan örneklerinden de tespit edilebileceğini gösterdi. İnsanların takvim yaşı, vücudun biyolojik yaşlanma sürecinin yalnızca bir bölümünü gösteriyor. Yeni bir araştırma, akciğer, böbrek, pankreas, beyin ve diğer organların birbirinden farklı hızlarda yaşlanabileceğini ortaya koydu. Avusturya Bilimler Akademisinin CeMM Moleküler Tıp Araştırma Merkezi ile Viyana Üniversitesindeki Ludwig Boltzmann Ağ Tıbbı Enstitüsü araştırmacıları, yapay zeka destekli "doku saatleri" geliştirerek farklı organların biyolojik yaşını tahmin etti. Araştırmada, 40 farklı doku türünden 25 bin 712 görüntü incelendi. Bulgular, organların yaşlanmasının vücutta tek tip ilerlemediğini ve bazı yaşlanma özelliklerinin kan örneklerinden de tespit edilebileceğini gösterdi. Çalışmanın sonuçları, Nature Medicine dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar, Genotip-Doku İfadesi Projesi (GTEx) kapsamında 983 kişiden alınan 40 farklı doku türüne ait örnekleri inceledi. Beyin, kalp, akciğer, pankreas, cilt ve bağırsak gibi organlardan alınan örnekler yüksek çözünürlüklü dijital doku görüntülerine dönüştürüldü. Toplamda yaklaşık 480 milyon görüntü parçasını analiz eden yapay zeka modelleri, araştırmacılar tarafından doğrudan yaşlanmayı tespit etmek üzere eğitilmemiş olmalarına rağmen, doku görünümünü etkileyen en önemli faktörün yaş olduğunu ortaya koydu. Bu veriler kullanılarak her organın mikroskobik yapısından biyolojik yaşını tahmin edebilen "doku saatleri" oluşturuldu. Modellerin farklı dokulardaki yaş tahminlerinde ortalama hata payı 4,9 yıl olarak hesaplandı. Tahmin edilen biyolojik yaşın, telomerlerin kısalması, doku hasarı ve kişinin sahip olduğu kronik hastalıkların sayısı gibi yaşlanmanın bilinen göstergeleriyle de bağlantılı olduğu belirlendi. Araştırmada organların farklı zaman çizelgelerinde yaşlandığı görüldü. Akciğer, böbrek, pankreas ve böbreküstü bezinde 20 ila 40 yaşları arasında hızlanmış yaşlanma belirtileri tespit edildi. Bazı dokularda ise yaşlanma daha karmaşık bir seyir izlerken, belirgin değişimler daha ileri yaşlarda ortaya çıktı. Rahimde ise menopoz döneminde belirgin bir değişim gözlendi.   Araştırmacılar ayrıca bazı hastalıklarla doku yaşlanması arasında bağlantılar tespit etti. Böbrek yetmezliği, birden fazla dokuda hızlanmış yaşlanma sinyalleriyle ilişkilendirilirken, diyabetin özellikle pankreasta güçlü etkiler gösterdiği belirlendi. Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, organlara ait yaşlanma izlerinin kan üzerinden de tahmin edilebilmesi oldu. Araştırmacılar, doku örneklerinden elde edilen yaşlanma verilerini aynı kişilerin kanındaki gen aktivitesi profilleriyle karşılaştırdı. Daha sonra kan örneklerinden belirli dokuların biyolojik yaşını tahmin edebilen modeller geliştirdi.   Kan temelli tahminler; Alzheimer hastalığı, Crohn hastalığı, kistik fibroz, vaskülit, diyabet ve inme ile bağlantılı yaşlanma örüntülerini ortaya çıkardı. Alzheimer hastalarında en güçlü yaşlanma sinyalinin beyinde görüldüğü, Crohn hastalığının ise sindirim sisteminin farklı bölümlerinde hızlanmış yaşlanmayla ilişkili olduğu belirlendi.