Karadeniz'de saldırılar yoğunlaştı! "Savaş artık NATO'nun sınırlarını test ediyor"

Rusya ile Ukrayna arasındaki deniz savaşı Karadeniz'de genişlerken NATO üyeleri Romanya ve Bulgaristan da saldırıların hedefi haline geliyor. Son bir yılda Karadeniz ve Azak Denizi'nde 400'e yakın ticari ve askeri olmayan gemi vuruldu.

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş Karadeniz'de yeni bir cepheye taşınırken, saldırılar NATO'nun doğu kanadındaki ülkeler için de güvenlik tehdidine dönüşüyor. Ekim ayında NATO üyesi Romanya ve Bulgaristan yakınlarında yedi kargo gemisinin vurulmasının ardından ittifak, Karadeniz'deki doğu kanadını güçlendirmek amacıyla deniz devriye uçakları, radar sistemleri ve insansız hava araçları konuşlandıracağını açıkladı. Ancak saldırılar bununla sınırlı kalmadı. 23 Ekim'de bir başka gemi Romanya karasularının hemen dışında vuruldu. Geçen hafta ise Yunanistan'a ait bir konteyner gemisi, Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde deniz dronlarıyla düzenlenen saldırıda batırıldı. Askeri analistler saldırıların arkasında Rusya'nın bulunduğuna ilişkin güçlü işaretler olduğunu belirtiyor. Son saldırıya ait görüntülerde görülen deniz dronunun Rusya'nın kullandığı modellerden birine benzediği değerlendiriliyor. Moskova ise Ukrayna'nın komşularını insansız hava araçlarıyla hedef aldığı iddialarını reddediyor. Rusya, Ukrayna'ya askeri destek sağlayan Avrupa hükümetlerinin savaşı tırmandırdığını savunuyor. Washington merkezli Middle East Institute'un Karadeniz Programı Direktörü Iulia Joja'ya göre Rusya, saldırılarını Batı'nın çatışmayı daha geniş bir savaşa dönüştürmekten kaçınacağını hesap ederek düzenliyor. Joja, Moskova'nın NATO'nun vereceği tepkinin sınırlarını ölçmeye çalıştığını belirterek, bu saldırıları Rus dronlarının daha önce NATO hava sahasına girmesiyle karşılaştırdı. NATO'dan bir yetkili ise Rusya'nın müttefikleri Ukrayna'ya destek vermekten caydırmaya yönelik eylemlerinin ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturduğunu söyledi. Yetkili, ittifakın Karadeniz kıyısındaki üyeleri dahil tüm müttefiklerini savunma taahhüdünün "sarsılmaz" olduğunu vurguladı. NATO, önümüzdeki beş yılda insansız hava araçlarına karşı savunma kapasitesini geliştirmek için 40 milyar dolardan fazla yatırım yapmayı planlıyor. Ancak uzmanlar, özellikle ucuz ve etkili önleyici silahların yetersizliğine dikkat çekiyor. İran'daki savaşın da bu silahların tedarikini zorlaştırdığı belirtiliyor. Karadeniz, Romanya açısından hem ticaret hem de enerji güvenliği bakımından kritik öneme sahip. Ülke, gelecek yıl Avrupa Birliği'nin en büyük doğal gaz üreticisi olmasını sağlayacak Neptun Deep açık deniz gaz projesini burada yürütüyor. Projeye ait sahaya ağustos ayında bir deniz dronunun yaklaştığı bildirilmişti. Bükreş yönetimi, sivil gemilere yönelik saldırıları "sistematik" olarak nitelendirse de tek tek saldırıların sorumluluğunu adli incelemeler tamamlanmadan Rusya'ya yüklemekten kaçınıyor. Bulgaristan ise doğrudan Moskova'yı suçlamadı ancak saldırıların bazılarının Rusya'nın çıkarlarına hizmet ediyor gibi göründüğünü açıkladı. Karadeniz ve Azak Denizi'nde ticari gemilere yönelik saldırılar son aylarda belirgin biçimde arttı. Deniz güvenliği şirketi Ambrey Analytics'in verilerine göre, mayıs-ekim döneminde iki denizde toplam 317 ticari ve diğer gemi saldırılara maruz kaldı. Bu sayı, önceki altı aylık dönemde kaydedilen 74 saldırının dört katından fazla. Saldırıların taraflara göre dağılımı da değişiyor. Ambrey verilerine göre Ukrayna, üçüncü çeyrekte gemilere yönelik 137 saldırı düzenlerken Rusya'nın saldırı sayısı 92 oldu. Ekim ayında ise Rusya 38 saldırıyla öne çıkarken Ukrayna'nın saldırı sayısı beşte kaldı. Saldırılar, Rusya ve Ukrayna'nın tahıl ve petrol ihracatı için kullandığı önemli deniz ticareti güzergâhlarını da sekteye uğratıyor. Limanların zarar görmesi ve sevkiyatların azalması, iki ülkeyi alternatif ihracat rotaları aramaya zorluyor. Reuters'ın gördüğü Rusya ihracat verilerine göre ülkenin Karadeniz ve Azak Denizi üzerinden gerçekleştirdiği tahıl ihracatı eylülde 300 bin tona geriledi. Geçen yılın aynı ayında bu miktar 4,74 milyon tondu. Ukrayna ise Rusya'nın saldırıları nedeniyle temmuz sonunda Karadeniz limanlarındaki faaliyetlerini durdurdu. Bunun üzerine ihracatını Tuna Nehri üzerindeki limanlara, Romanya'nın Sulina Kanalı'na ve ülkenin Karadeniz kıyısındaki limanlarına yönlendirdi. Ancak alternatif güzergâhlara rağmen Ukrayna'nın eylül ayındaki limanlardan tahıl ihracatı, geçen yılın aynı dönemindeki 2,1 milyon tondan 810 bin tona düştü. Türkiye'den deniz ateşkesi çağrısı Geçen haftaki saldırı, Türkiye, Romanya ve Bulgaristan savunma bakanları ile askeri yetkililerin Sofya'da Karadeniz'deki güvenlik durumunu görüşmek üzere bir araya geldiği sırada gerçekleşti. Türkiye, toplantıda Rusya ve Ukrayna'yı ticari gemilere yönelik saldırıları durdurmaları konusunda uyardı. Boğazlar üzerindeki kontrolü Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında elinde bulunduran Türkiye, Moskova ve Kiev'den sınırlı bir deniz ateşkesi önerisine yanıt bekliyor. Mısır ve Hindistan'ın da aralarında bulunduğu ülkeler, deniz taşımacılığındaki aksamaların küresel yakıt ve tahıl fiyatları üzerindeki etkisini azaltmak için ateşkes çağrısı yapıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, cumartesi günü sınırlı bir ateşkese yönelik uluslararası ilginin arttığını söyledi. Rusya ise böyle bir düzenlemenin Kiev'e zaman kazandıracağını savunarak öneriyi reddetti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıların küresel gıda güvenliği açısından yaratabileceği sonuçlara dikkat çekti. Zelenski, geçen ay yaptığı açıklamada, "Herkes dizel yakıtı konuşuyor, tahılı unutuyor. Bir ya da iki ay içinde herkes tarım krizinden söz etmeye başlayacak" dedi.