İsrail'in soykırım savaşının üç yılı Gazze'yi nasıl değiştirdi?

İsrail'in, Hamas önderliğindeki grupların 7 Ekim 2023'te İsrail'e düzenlediği saldırının ardından Gazze'ye yönelik soykırım savaşını başlatmasının üzerinden üç yıl geçti ve Filistin yerleşim bölgesi tanınmayacak kadar değişti. Savaş, Gazze'nin ekonomisini, eğitimini, sağlık hizmetlerini, altyapısını ve kamu hizmetlerini yerle bir ederek Filistinlilerin yaşam, çalışma, öğrenme ve hayatta kalma biçimlerini değiştirdi.

İsrail'in aralıksız hava ve kara saldırıları, Gazze Şeridi'nin büyük bölümlerini harap etti, evleri ve mahalleleri yerle bir etti ve altyapısını ve temel hizmetlerini ciddi şekilde hasara uğrattı. Savaş, yaklaşık iki milyonluk bir nüfusun hayatını altüst etti. Tekrarlanan yerinden edilme ve tahliye emirleri aileleri ve toplulukları yerinden etti; Gazze Sağlık Bakanlığı'na göre 74.245'ten fazla Filistinli öldürüldü. Ekim 2025'te "ateşkes" ilan edilmesine rağmen, bu durum acılara son vermedi. Sağlık Bakanlığı, "ateşkes" yürürlüğe girdiğinden beri 1462 Filistinlinin öldürüldüğünü , İsrail saldırılarının ve diğer askeri faaliyetlerinin ise Gazze Şeridi genelinde devam ettiğini belirtiyor. Yıllarca süren savaş, eğitim, sağlık hizmetleri ve ekonominin çökmesine yol açarken, gıda, su, barınma ve diğer temel ihtiyaçlara erişim günlük bir mücadele haline geldi. Gazze'deki insanlar için savaş, sadece yaşadıkları yeri değil, günlük hayatlarının en sıradan kısımlarını bile nasıl gerçekleştirdiklerini değiştirdi. Gazze'deki birçok Filistinli için ev, temiz su, elektrik ve ulaşım aracı gibi günlük yaşamın temel altyapıları artık mevcut değil. Birleşmiş Milletler'e göre, Eylül ayında Gazze nüfusunun yüzde 94'ü acil barınma ve temel ev yardımına ihtiyaç duyarken, hanelerin yüzde 65'i İsrail saldırıları veya zorunlu tahliye emirleri nedeniyle evlerinden ayrılmak zorunda kaldıkları için, hava koşullarından çok az koruma sağlayan çadırlarda veya derme çatma barınaklarda yaşıyordu. Su, günlük hayatta karşılaşılan bir diğer zorluk haline geldi. Birleşmiş Milletler'e göre, Ağustos ayı başlarında değerlendirilen hanelerin yüzde 91'i orta ila yüksek düzeyde su güvensizliği yaşarken, bu oran Haziran ayında yüzde 84 idi. Elektrik de benzer şekilde güvenilmez. Gazze'de işlevsel bir elektrik şebekesi bulunmuyor; bu durum temel hizmetleri ve haneleri jeneratörlere ve giderek azalan yakıt, motor yağı ve yedek parçalara bağımlı hale getiriyor. Hasar gören yollar ve iletişim ağları, ulaşımı, telefon ve internet erişimini ve temel hizmetlere erişimi de zorlaştırdı. Sonuç olarak, günlük yaşam hayatta kalma etrafında yeniden düzenleniyor: su toplamak, telefon şarj etmek, yemek pişirmek, yıkanmak ve hizmetler arasında hareket etmek, eskiden gereksiz olan kaynakları ve planlamayı gerektiriyor. Gazze ekonomisi savaş nedeniyle büyük yıkıma uğradı; işletmelerin ve yerel sanayilerin tahrip olması, aileleri düşük gelirli ve satın alma gücünde ciddi düşüşe yol açtı. Ekonomik çöküş, temel ihtiyaç maddelerinin fiyatlarını da giderek daha da yükseltti. Malların hareketine getirilen kısıtlamalar, dış dünyayla ticareti yapılan malların çoğunun tarihsel olarak İsrail kontrolündeki geçiş noktalarından geçtiği Gazze ekonomisine verilen zararı daha da derinleştirdi. Savaş, Gazze'deki eğitimi kökten değiştirdi. Yaklaşık üç yıl boyunca, yüz binlerce çocuk düzenli olarak yüz yüze eğitime erişemedi; okullar hasar gördü veya yıkıldı, ayakta kalanların çoğu ise sığınak olarak kullanılıyor. UNICEF'e göre okulların neredeyse yüzde 98'i hasar görmüş veya yıkılmıştır. Nisan 2026 itibarıyla, 4 ila 17 yaş arası yaklaşık 700.000 çocuk neredeyse üç yıl üst üste yüz yüze eğitimden mahrum kalmıştır. Sınıflara geri dönmek yerine, birçok çocuk çadırlarda ve geçici öğrenme alanlarında eğitim görüyor. Yaklaşık 200.000 çocuğun eğitime erişimi yok. Gazze'nin sağlık sistemi çökme noktasına geldi. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre Gazze'deki 36 hastanenin tamamı hasar görmüş ve şu anda sadece 19'u faaliyette. Hiçbiri tam kapasiteyle çalışmıyor. Halen faaliyet gösteren az sayıdaki tesis, temel ilaçlar, tıbbi ekipman, tanı malzemeleri ve yakıt konusunda ciddi kıtlıklarla boğuşuyor. Bu kıtlıklar kanser tedavisini, diyalizi ve kronik hastalıkları olan kişilerin bakımını aksattı. Gazze dışında tedaviye erişim de sınırlı kalmaya devam ediyor. Ekim 2023'ten bu yana yaklaşık 12.400 hasta tıbbi tahliye edildi, ancak DSÖ, Gazze Şeridi içinde bulunmayan uzmanlaşmış bakıma ihtiyaç duyan on binlerce hastanın daha olduğunu söylüyor.