Bilim insanlarına göre Güneş Sistemi beklenenden çok önce dağılacak

Bilim insanlarına göre Güneş Sistemi beklenenden çok önce dağılacak

Yeni bir araştırmaya göre Güneş Sistemi'nin dış gezegenleri, Güneş'in ölümünden yaklaşık bir milyar yıl sonra kaosa sürüklenecek. Bulgular, bu gezegenlerin tahmin edilen yaşam süresini önceki hesaplamalara kıyasla yaklaşık bir milyar kat kısaltıyor. Daha önceki tahminlerde dev gezegenlerin yörüngelerinin yaklaşık bir kentilyon yıl boyunca kararlı kalabileceği öngörülüyordu. Bu süre, evrenin bugünkü yaşından çok daha uzun. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'ndeki (Caltech) araştırmacılar, Güneş'in yavaş ölümünün Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün dahil dış gezegenleri nasıl etkileyeceğini araştırdı. Isaac Newton da dahil olmak üzere geçmişte birçok bilim insanı, Güneş'in ölümü sırasında kütlesini düzenli ve yumuşak bir şekilde kaybedeceğini düşünüyordu. Buna göre Güneş önce bir kırmızı deve, ardından beyaz cüceye dönüşecekti. Bu süreçte ilk yok olan gezegenler Dünya, Venüs ve Merkür olacak. Güneş kırmızı deve dönüşüp genişlerken bu gezegenleri yutacak. Mars ise yeterince uzakta bulunduğu için bu aşamadan kurtulan tek iç gezegen olacak. Daha önceki çalışmalar, dış gezegenlerin de bu süreçten sağ çıkacağını ve Güneş kütle kaybettikçe yörüngelerinin bugünkü büyüklüklerinin yaklaşık iki katına genişleyeceğini öne sürüyordu. Bu gezegenlerin yörüngelerinin nihayetinde bozulmasının ise ancak yakınlarından geçen yıldızların etkisiyle, 30 ila 100 milyar yıl sonra gerçekleşmesi bekleniyordu. Ancak yeni bulgular bu tablonun yanlış olabileceğine işaret ediyor. Araştırmaya göre dış gezegenlerin yörüngeleri, Güneş'in beyaz cüceye dönüşmesinden yaklaşık bir milyar yıl sonra düzensizleşecek. Bunun gerçekleşmesine yine de milyarlarca yıl var. Güneş beyaz cüceye dönüştüğünde hızla soğuyup küçülecek. Ancak yeni araştırmaya göre bu süreç daha önce düşünüldüğü gibi pürüzsüz ve düzenli olmayacak. Araştırmacılar, Güneş'in kütlesini sakin ve istikrarlı biçimde kaybetmek yerine "stokastik itmeler" (stochastic kicks) olarak adlandırılan şiddetli ve rastgele püskürmelerle kaybedeceğini öne sürüyor. Güneş Sistemi yaklaşık 4,57 milyar yaşında ve Güneş'in kırmızı deve dönüşecek kadar şişmesine yaklaşık beş milyar yıl kaldığı tahmin ediliyor. Bilim insanları uzun süredir dev gezegenlerin Güneş'ten neredeyse hayal edilemeyecek kadar uzun süre daha yaşayacağını varsayıyordu. Araştırma, yüksek performanslı süper bilgisayarlar ve yüzlerce gelişmiş N-cisim simülasyonu kullanılarak gerçekleştirildi. Çalışmada herhangi bir yapay zeka aracı kullanılmadı. Araştırmacılar Güneş, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'ü içeren sanal bir Güneş Sistemi modeli oluşturdu. Süper bilgisayarlar daha sonra bu gök cisimlerinin milyarlarca yıllık süreçteki hızlarını ve konumlarını hesaplayarak simüle etti. Bu analizi önceki araştırmalardan ayıran temel unsur, Güneş'in ölürken kütlesini rastgele, şiddetli ve aralıklı patlamalarla kaybetmesinin modele dahil edilmesiydi. Araştırmacılar ortak bir sonuca ulaşabilmek için modelin yüzlerce farklı versiyonunu test etti. Bulgular, The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan "Stokastik Güneş Kütle Kaybının Tetiklediği Güneş Sistemi'nin Nihai Kararsızlığı" (Terminal Instability of the Solar System Triggered by Stochastic Solar Mass Loss) başlıklı çalışmada sunuldu.