14 Şubat Sevgililer Günü

Sevgililer Günü

14 Şubat Sevgililer Günü, Türkiye’de ve dünyada iki katmanlı bir olgu olarak karşımıza çıkıyor: Bir yandan tarihsel ve kültürel bir anlatının devamı, diğer yandan modern tüketim ekonomisinin görünür zirve noktalarından biri. Bu iki boyut birbirini dışlamaktan çok, iç içe geçerek günün bugünkü anlamını inşa ediyor. Sevgililer Günü’nün kökeni tek bir tarihsel ana bağlanamaz. Antik Roma’daki Lupercalia festivallerinden Hristiyan geleneğindeki Aziz Valentine anlatılarına; Ortaçağ’da aşkın romantik bir idealleştirmeye dönüştüğü “courtly love” anlayışından Geoffrey Chaucer gibi şairlerin metinlerine uzanan bir kültürel hat söz konusu. 18. ve 19. yüzyılda kartpostal geleneğiyle somutlaşan kutlama pratiği ise 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren küresel pazarlama stratejileriyle kitlesel bir tüketime dönüştü. Bu tarihsel seyir, aşkın kamusal ifadesinin kültürel olduğu kadar ekonomik koşullara da bağlı biçimde dönüştüğünü gösteriyor. Modern Sevgililer Günü’nün mantıksal çerçevesi, sembolik değer ile ekonomik değer arasındaki ilişki üzerinden okunabilir. Aşk, özünde soyut bir duygu; ancak modern toplumda bu duygu, somut nesneler ve deneyimler aracılığıyla görünür kılınıyor. Çiçek, çikolata, takı ya da romantik bir akşam yemeği, duygunun temsili hâline geliyor. Bu temsil süreci, piyasaya ölçülebilir bir talep olarak yansıyor. Dolayısıyla 14 Şubat, duyguların metalaştığı değil; metalar üzerinden ifade edildiği bir gün olarak da yorumlanabilir. Türkiye’de özellikle büyük şehirlerde çiçekçilerden restoranlara, e-ticaret platformlarından organizasyon şirketlerine kadar geniş bir ekonomik ağ bugün etrafında hareketleniyor. Küçük işletmeler için bu dönem önemli bir gelir fırsatı yaratırken, artan maliyetler ve yoğun kampanya rekabeti kâr marjlarını daraltabiliyor. Zincir markalar ölçek ekonomisinin avantajını kullanarak daha agresif kampanyalar düzenlerken, küçük esnaf çoğu zaman sadık müşteri kitlesine dayanıyor. Bu durum, serbest piyasa dinamiklerinin özel günlerde daha görünür hâle geldiğini gösteriyor. Genç nüfus ve kentli tüketiciler ise günün yaygınlaşmasında belirleyici bir rol oynuyor. Sosyal medya, romantik jestlerin kamusal performansa dönüştüğü bir alan sunuyor. Böylece Sevgililer Günü yalnızca iki kişi arasındaki özel bir deneyim olmaktan çıkıp, dijital olarak sergilenen bir kimlik pratiğine dönüşebiliyor. Harcama davranışları da bu görünürlük arzusuyla paralel biçimde şekilleniyor. Günün “anlamı”, kişisel bir duygudan ziyade toplumsal bir göstergeye evrilebiliyor. Eleştiriler de tam bu noktada yoğunlaşıyor. Aşkın belirli bir güne sıkıştırılması, duygusal değerin maddi ölçütlerle kıyaslanması ve toplumsal beklentilerin yükselmesi, günün aşırı ticarileştiği yönündeki görüşleri besliyor. Bazı dinî ve kültürel çevreler ise Sevgililer Günü’nü yerel değerlerle uyumsuz bir ithal gelenek olarak değerlendiriyor. Bu eleştiriler, küreselleşme ile kültürel kimlik arasındaki gerilimin bir yansıması olarak okunabilir. Buna karşılık ilişki uzmanları ve sivil toplum aktörleri, 14 Şubat’ı yeniden anlamlandırma çağrısı yapıyor: Hediyenin maddi değerinden çok sembolik anlamına odaklanmak, birlikte geçirilen zamanı merkeze almak, emek verilmiş küçük jestleri öne çıkarmak… Böyle bir yaklaşım, günün ekonomik boyutunu tümüyle reddetmeden, anlam boyutunu güçlendirmeyi amaçlıyor. Sonuç olarak Sevgililer Günü, modern toplumun temel bir gerilimini yansıtıyor: Duyguların samimiyeti ile piyasanın mantığı arasındaki denge. Ne bütünüyle saf bir romantik gelenek ne de yalnızca kapitalist bir kurgu… 14 Şubat, kültürel miras, ekonomik yapı ve bireysel tercihler arasındaki etkileşimin somutlaştığı bir gün olarak varlığını sürdürüyor.